Bestemming Berlijn

Sticky Fingers

JM van Elk — Thu, 02 Sep 2010 07:05:54 +0000

Laatst moesten m'n oude vinylplaten plaats maken voor een vers gelakt paars tafeltje met rode accenten en Louis XIV pootjes. De platen moesten elders in de woonkamer worden gestald en zodoende had ik veel van die mooie platenhoezen weer eens in handen. Oude platenhoezen zijn soms regelrechte kunstwerken en ik dacht dat 't zonde zou zijn om er niet iets mee te doen. Ik bedoel, 'n beetje neuzelen over 'n hoes en kijken of er wat wetenswaardigs over te vertellen valt. Vandaar vanaf onmiddelijk in dit theater de LP hoes v/d week in de rechterkolom. Al dan niet vergezeld door een verhelderend blogje. Een van de eerste LP's die ik in m'n handen hield was Sticky Fingers van de Rolling Stones. Eigenlijk merkwaardig, want ik heb niets met de Stones. In m'n platencollectie zijn slechts twee LP's van deze heren te vinden en da's meer dan genoeg. Beide LP's zijn voor één nummer gekocht. Het betreft de schijven Goats Head Soup voor het überprachtige Angie en Sticky Fingers voor het schandalige interraciale befnummer Brown Sugar. En nu zie ik opeens dat Sister Morphine er ook op staat, maar van die song heb ik een geweldige live uitvoering van Marianne Faithfull die alle andere interpretaties overbodig maakt. De reden dat Sticky Fingers meestal vooraan in de platenrij staat is omdat er een echte ritssluiting in de hoes zit. De hoes deed vanwege die ritssluiting in de vroege jaren 70 van de vorige eeuw nogal wat stof opwaaien, temeer omdat de rits daadwerkelijk open kon en er een witte onderbroek achter bleek te zitten. En niet alleen dat; de drager van de witte onderbroek verkeerde in kennelijke staat van opwinding, u snapt 't wel, toch? Daarom zijn er ook gekuiste versies in omloop. Ik heb (helaas) zo'n gekuiste versie want bij mijn exemplaar is het gewraakte deel van de onderbroek niet zichtbaar en vervangen door de tekst Andy Warhol; this photography may not be – etc. U raadt het al, de hoes is door Andy Warhol gefotografeerd en alleen daarom al is het tóch heus wel echte heavy kunst! Niet alle Sticky Fingers hoezen hebben een ritssluiting, er zijn er ook waar de rits gewoon meegefotografeerd is. Geen idee hoe uniek een exemplaar met rits is. Maar ik zal eerlijk zijn; als er vroegâh al internet zou zijn geweest had ik de plaat nooit gekocht maar gewoon dat ene nummer gedownload. De hoes is de enige reden dat de plaat nog in m'n bezit is. Ooit heb ik namelijk in een vlaag van verstandsverbijstering een hele berg LP's verkocht wegens ruimtegebrek en nooit meer naar luisteren en Sticky Fingers zat daar in eerste instantie tussen. Maar ja, die hoes… Ik heb de plaat dus nog steeds en ik zeg inlijsten en aan de muur d'r mee! Een exemplaar zónder ritssluiting doet al gauw $105 inclusief lijst. Wat zou een gekuist exemplaar mét rits dan opleveren? ;-)

Prüfstand VII

JM van Elk — Wed, 01 Sep 2010 07:22:38 +0000

Zomer 2006. De toegang tot de Verboden Zone bij Peenemünde bleek recht tegenover de oude hoofdingang van het testgebied te liggen. Het was een eenvoudige gesloten slagboom waarnaast een bordje Sperrgebied stond. Ik kon eenvoudig om de slagboom heen fietsen richting m'n doel; Prüfstand VII. Eerst even 'n beetje geschiedenis; Prüfstand VII was de lanceerinrichting waar tijdens de tweede wereldoorlog onder leiding van Wernher Von Braun de Aggregat-4 raket werd gelanceerd. De Aggregat-4 werd later bekend als Vergeltungswaffe-2, de gevreesde V2 dus. Er waren meerdere Prüfstanden, een stuk of elf, maar op die andere werden alleen diverse onderdelen van de raket beproefd. Alleen op Prüfstand VII werd de compleet geassembleerde raket getest en gelanceerd. Na vele mislukkingen werd op 3 oktober 1942 een Aggregat-4 gelanceerd die buiten de aardatmosfeer terecht kwam. Op die datum is dus het ruimtevaarttijdperk begonnen en daarom is Prüfstand VII de ground-zero van de ruimtevaart. En om die reden wilde ik er heen. Om op die plek te staan. Rustig fietste ik door de bossen en opeens stond ik voor een hek. Blijkbaar begon het Sperrgebiet hier pas écht. Dat hek was niet moeilijk te nemen, zelfs niet met 'n moutainbike, dus al rap fietste ik op een verlaten bospad in de richting waar volgens mij de ruïne van de lanceerinrichting te vinden was. Het was doodstil in het bos. Al wat ik hoorde was geritsel van dieren in de bosjes, fladderende vogels en de zacht druppende regen. Kapot gebombardeerde bunkers en verwrongen stalen hulzen van ontplofte munitie wees er op dat ik me op een plek bevond waar ik niet zijn mocht. Vanwege de hevige Britse bombardementen in 1943 bevinden zich nog vele blindgangers rond de diverse testopstellingen, de reden dat het nog steeds Sperrgebiet is. Maar het pad waarop ik me bevond zag er uit alsof het met enige regelmaat werd gebruikt. Door boswachters wellicht of door mensen die het gebied opruimen. Vandaar dat ik aannam dat het een veilig pad was maar toch was ik op m'n hoede. Na 'n tijdje hield het pad op en moest ik op de gok tussen de bomen door op zoek naar m'n doel. Opeens zag ik gebarsten betonnen platen op de grond, de eerste tekenen dat ik de oude testopstelling naderde. Een grote puinberg waar na al die jaren weer bomen op groeiden bevond zich recht voor me. Dat was ooit de grote assemblagehal waar de raketten in elkaar werden gezet. Een roestige spoorlijn liep van de berg puin het bos in. Vóór wat ooit de assemblagehal was lag een brede geul die na al die jaren was overwoekerd met planten en volgelopen met water maar desondanks was te herkennen als de geul waardoor de rechtopstaande raket naar het lanceerplatform werd getransporteerd. Ik was er bijna. Ik stond bijna op de plek waar het tijdperk van de ruimtevaart een aanvang nam; het lanceerplatform! Om me heen zag ik ondergrondse kanalen, waarschijnlijk om vuur en rook tijdens de lancering af te voeren en opeens stond ik voor twee brede betonnen geulen waarop de raket had gestaan en vanwaar 'ie het zwerk ingeschoten werd. De lanceertorens waren natuurlijk verdwenen en de geulen stonden vol water maar toch was dit onmiskenbaar het lanceerplatform waar op 3 oktober 1942 de ruimtevaart begon! En 42 jaar later stonden de amerikanen op de maan, mogelijk gemaakt door dezelfde nazi die in Peenemünde, op de plek waar ik me op dat moment bevond, een Aggregat-4 had gelanceerd. Uiteindelijk kwam Peenemünde na de oorlog in de Sovjetzone te liggen en dat is tevens een van de redenen dat het lanceerplatform al die jaren onaangeroerd in de Verboden Zone heeft gelegen. De regering van de DDR keek niet om naar deze duistere uithoek van Duitsland, al was er wel een basis van de oostduitse luchtmacht te vinden. Rond Peenemünde zijn talrijke begraafplaatsen en gedenktekens voor al die dwangarbeiders die zijn omgekomen tijdens de aanleg van de basis en het assembleren van de raketten. Pas na de Wende werd het Heeresversuchsanstalt Peenemünde omgetoverd tot museum en in de toekomst zal ook Prüfstand VII te bezichtigen zijn. Maar dán staan er hekken en bordjes en is het opgeleukt en niet meer ongerept. Ik zie ze er nog voor aan een replica van een V2 op het platform te zetten. Ik moet er niet aan denken en ben blij dat ik op een regenachtige dag in 2006 de Verboden Zone ben binnengeglipt om de ruïne van het lanceerplatform te zien zoals het er 64 jaar na die historische dag en na hevige bombardementen al die tijd heeft gelegen…

De Zone

JM van Elk — Mon, 30 Aug 2010 11:34:09 +0000

Rond de kerncentrale in Chernobyl ligt een verboden zone. Verboden want ernstig verontreinigd. Veel mensen, mezelf niet uitgezonderd, worden aangetrokken door zo'n verboden zone. Zo'n zone heeft iets mysterieus, iets uitdagends, iets wat fluistert; treedt binnen en ontdek mij. De gebroeders Strugatsky schreven in 1971 het boek Roadside Picnic. Wie wel eens in het bos heeft gepicknickt weet dat je altijd sporen achterlaat, hoe goed je de boel ook weer opruimt. Platgetrapt gras, de pootafdrukken van een klapstoeltje, broodkruimels, een vergeten plastic vorkje. In het boek van de Strugatsky's hebben een stel aliens een kort bezoekje aan de aarde gebracht, wellicht ook om te picknicken, waarna ze weer zijn vertrokken met achterlating van wat buitenaards afval. Maar wat voor aliens gewoon afval is blijkt voor de mensheid levensgevaarlijk. Zo zijn er opeens plaatsen waar de zwaartekracht met een hoge factor toeneemt en waar een mens onmiddelijk wordt doodgedrukt. Misschien heeft op zo'n plek een buitenaards klapstoeltje gestaan. Je weet het niet. De dood door spontane verbranding, het kan je zomaar overkomen. Een lamp die een onbekende dodelijke staling afgeeft. Onverklaarbare metalen schijven die naast elkaar zweven maar toch niet van elkaar te scheiden zijn. Het bleek allemaal levensgevaarlijk spul wat die aliens hebben achtergelaten en al snel werd de omgeving waar de buitenaardsen hun tijd hebben doorgebracht tot verboden gebied verklaart. En zo onstond De Zone. Natuurlijk gingen avonturiers en onderzoekers De Zone binnen om de buitenaardse artifacten te onderzoeken en de minder gevaarlijke items De Zone uit te smokkelen. Zo werd een kleine zwarte krachtbron ontdekt die energie in oneindige hoeveelheden bleek te produceren. De mensen die De Zone binnengingen werden Stalkers genoemd en slecht één op de drie Stalkers keerde levend weerom. De Russische cineast Andrej Tarkovsky heeft z'n film Stalker losjes op het boek van de Strugatsky Brothers gebasseerd. In de film gaat een Stalker in De Zone op zoek naar een geheime kamer waarin volgens de verhalen de diepste wensen van een mens vervult kunnen worden. In de film zit een lange scene waar de Stalker, samen met twee gasten, De Zone binnengaat. Ze gebruiken een gemotoriseerde lorry en kijken oplettend en angstig om zich heen. Naar mate ze dieper in De Zone belanden hoor je langzaam het geluid van de stalen wielen op de rails veranderen en vervormen. De eerste tekenen van de unheimische aanwezigheid van iets wat het menselijk bevattingsvermogen te boven gaat…

Update 1: Stalker is helemaal online te bekijken en wel hierrrr. Geen prent om onderuit gezakt met 'n biertje en 'n zak chips te zien, maar dat terzijde…

Update 2: De complete Engelse text van het verhaal Roadside Picnic staat hierrrr (pdf)

Update 3: En we kunnen altijd nog het Stalker, Shadow Of Chernobyl spel spelen…

Chernobyl

JM van Elk — Thu, 26 Aug 2010 08:03:33 +0000

In het voorjaar van 1986 klapte de kerncentrale in Chernobyl uit elkaar. Ik was 26 en compleet verbouwereerd. Hoe kon dat nou gebeuren? In Zweden werd verhoogde straling gemeten vandaar dat de Sovjets het niet meer konden ontkennen en Gorbatsjov schoorvoetend toegaf dat er iets ernstig mis was in de Oekraine. Ik heb toen zoveel mogelijk informatie verzameld over straling en verschillende types kerncentrales en toen na een poosje de eerste boeken verschenen heb ik die gekocht en gelezen. De Derde Engel van Julia Voznesenskaja bijvoorbeeld en een chronologische weergave van de gebeurtenissen in een boek over het einde van de nucleaire droom. Ik heb ademloos naar de journaals gekeken en was verbijsterd toen ik beelden zag die vanuit een helicopter waren gemaakt die recht over, ik herhaal OVER, de blootliggende, brandende kern van de reactor vloog. Dat zijn beelden die je niet hoort te zien, dat kán helemaal niet, dat is zelfmoord van de piloot en de cameraman! En dat bleek ook wel want de cameraman heeft 't niet overleefd. Schoonmaakploegen, die biorobots of liquidators werden genoemd moesten op het dak van de reactor handmatig, ik peper het nog maar even in; HANDMATIG het zwaar radio-actieve puin verwijderen! Ze konden maar heel kort op het dak blijven alvorens ze een enorme hoeveelheid dodelijke straling te pakken hadden. Na 40 minuten op dat dak zou een mens spontaan uit elkaar vallen! Je gelooft je ogen niet als je die beelden ziet. Na jaren werd de reactor eindelijk verpakt in een poreus stuk Sovjet beton van twijfelachtige kwaliteit zodat de centrale nog immer zo lek is als een mandje en vrolijk verder straalt. De nabij gelegen stad Pripjat werd compleet geevacueerd en ligt nog altijd verlaten naast de centrale. Dat heeft me altijd in hoge mate gefascineerd; een compleet verlaten stad. Doomsday. Het Einde der Tijden. Post Nucleaire Apocalyps. Sinds 1986 bestaat het verlangen daar eens rond te kijken en na meer dan twintig jaar is dat mogelijk want vanuit Kiev kan men gezellige dagtochtjes maken. Velen hebben de plek reeds bezocht en zo te zien is Pripjat geplunderd en gevandaliseerd. Want niemand maakt mij wijs dat de inwoners hun stad in 1986 zo hebben achtergelaten zoals 'ie er nu bijligt.

Twee collega's, T Moermansk en Koenikov B, hebben nu opeens het plan opgevat om in het voorjaar naar Chernobyl en Pripjat af te reizen om daar eens fijn 'n paar uurtjes te gaan rondbanjeren. Een van de twee is niet gespeend van enige kennis over radio-actieve materialen en heeft 'n eigen (betrouwbare) geigerteller. Wellicht handig. Of ik mee wil… Ja, natuurlijk wil ik mee! Maar het is helaas niet zo dat ik even 'n paar honderd euri's voor z'n tripje ophoest. Niet met 'n vette hypotheek en 'n schoolgaand kind. Het is niet anders. Maar ik zoek wél naar mogelijkheden want Pripjat is de natte droom van iedere urbexer. Die verlaten stad staat met stip op nummer één van alle verlaten oorden waar dan ook op dees' aardkloot! Ik ben nog geen hardcore urbexer en heb dus nog geen grote fotosafari's in en op ontoegankelijke plekken gedaan. Ja, ik ben in Berlijn op de Teufelsberg geweest en m'n grootste triomf stamt van een paar jaar geleden toen ik in de bossen rond Peenemünde de oude V2 lanceerbasis heb bezocht. Diep in het sperrgebiet heb ik toen Prüfstand VII gevonden, waar in 1942 het tijdperk van de ruimtevaart begon. De spaceage begon dus niet in de USA en ook niet in de Sovjet Unie, maar in een van god verlaten oord in Noord-Oost Duitsland. Al sinds Peenemünde tijdens de geschiedenisles op school ter sprake kwam, wilde ik er heen. Dat heb ik gedaan en ik vond het héél bijzonder. Ik hou nou eenmaal van verlaten oorden waar geschiedenis is geschreven. Pripjat is ook zo'n oord.

Afgelopen dinsdag kreeg ik een smsje; reportage Chernobyl op Ned-3. Katja Schuurman liep er voor BNN rond en deed 'n beetje gemaakt hysterisch. Na die aflevering keek m'n dochter me bezorgd aan; ga maar niet papa, ga maar niet…

Service

JM van Elk — Tue, 24 Aug 2010 09:41:19 +0000

Vandaag was weer zo'n dag ik moest doen wat ik niet meer zo graag doe, namelijk m'n grote scheur opentrekken. Wat was het geval? Een gasbedrijf zou het binnenwerk van een Dru gevelkachel komen vervangen, want in dat binnenwerk zat een scheur waardoor vervelende en tevens gevaarlijke dampen vrij zouden kunnen komen. Het nieuwe binnenwerk was al op 21 juni besteld en de afspraak om het te komen monteren was voor 17 augustus, maar werd verzet naar 24 augustus. De monteur zou ergens tussen 08:00 en 12:00 komen. Om 09:30 word ik door de monteur gebeld dat de afspraak niet door kan gaan omdat het nieuwe binnenwerk er niet is. Maar dat was al op 21 juni besteld, merk ik op. Na wat doormekkeren kom ik er achter dat het binnenwerk er wel wás, maar dat het aan een andere klant is geleverd en dat ze vergeten zijn een nieuwe te bestellen. Omdat kwaad worden op de monteur geen zin heeft ben ik gaan bellen met die knoeiers die dat allemaal plannen en ik kan u verzekeren dat ze de volle laag hebben gekregen. Wat men namelijk probeerde is de schuld, voor zover daar al sprake van is, op mij af te schuiven. Ik zou de afspraak afgezegd hebben en daarom is het binnenwerk naar een andere klant doorgeschoven. Ik leg die mafkees het verschil uit tussen een afspraak afzeggen en een afspraak verzetten. En dat ze me op tijd hadden moeten bellen dat de afspraak niet door kon gaan en niet op de ochtend zelf. Ik heb namelijk 'n dag vrij genomen voor die grappenmakerij en vraag waar ik de declaratie voor die dag kan indienen. Vervolgens werd er op m'n gemoed gespeeld door me te melden dat ze al de hele ochtend in de weer waren om een binnenwerk te regelen. Zal wel, maar dat interesseert me geen ene reet, dat is toch écht hun probleem. Het telefoongesprek werd op een gegeven moment nogal onaangenaam omdat ik 't niet pik dat de feiten omgedraaid worden en ze hun slechte service danwel geknoei en gepruts op klanten afwimpelen. Ik vroeg die gasman nog wat hij zou doen als hij een fiets had gekocht, die op de afgesproken tijd gaat ophalen en te horen krijgt dat de fiets aan een andere klant is geleverd. Tja, daar had 'ie niet zo snel een antwoord op. Sinds we met dat gasbedrijf in zee zijn gegaan is er voortdurend gedoe. Zo heb ik ooit zélf 15 meter geul gegraven waar de gasleiding voor de desbetreffende kachel in kwam te liggen. Dat scheelt weer kosten, dacht ik, maar uiteindelijk stond er gewoon een aanzienlijk bedrag op de rekening voor graafwerkzaamheden. Later berekenden ze me twee werkuren voor een klusje wat maar drie kwartier had geduurd. In beide gevallen heb ik verhaal gehaald en werden de rekeningen gecorrigeerd, maar je zal 'm ongezien betalen! Tot twee keer toe met het verkeerde expansievat aan komen kakken, en nu dit weer. Met dat gepruts ben ik dus klaar! Vandaar dat ik zojuist aan de telefoon stelde ik dat ik wel even zou gaan rondbellen of er ergens bij een ander gasbedrijf zo'n binnenwerk ligt en dat ik tevens het servicecontract eens stevig tegen het licht ga houden! Want 't barst hier in de buurt namelijk van de gasbedrijven! En 'n prettige dag nog! Optiefen! Binnen vijf minuten belt het gasberijf terug. Jaaaa, ze hadden opeens tóch nog zo'n binnenwerk gevonden en kwamen er meteen aan! Ik merk zuigend op dat het toch wel merkwaardig en tevens heel erg toevallig is dat er opeens zo'n binnenwerk opduikt op het moment dat een klant de gang van zaken niet pikt en met opstappen dreigt! Iets zegt me namelijk dat men met een lulverhaal heeft geprobeerd de afspraak te cancellen omdat het binnenwerk, wat du moment door een aardige monteur in de kachel wordt geschroefd, voor een ander bedoeld was en dat nu dus een ándere klant voor het blok wordt gezet. Dat is dan spijtig voor die andere klant, want ik laat me niet meer piepelen en ga volgas (jaja) en met alle middelen tegen dit soort praktijken in. Ik heb me namelijk al 'n poosje geleden voorgenomen om slechte service, waar en wat dan ook, niet meer te accepteren. Vandaag was helaas zo'n dag…

De gekte voorbij

JM van Elk — Mon, 23 Aug 2010 07:40:29 +0000

…plakjes kaas, per stuk verpakt…

Victorialand

JM van Elk — Thu, 19 Aug 2010 08:01:42 +0000

Hier in Hilversum zit een filiaal van Used Products en daar ga ik regelmatig even neuzen. Is een leuke tent, gerund door een oostblokechtpaar, waarschijnlijk uit de Balkan afkomstig. Aardige gasten en ze hebben in hun toko van alles en nog wat staan. Zo scoorde ik er laatst een Apple 17 inch display voor wel 25 hele euri's en dan denk je, dat zal wel rommel zijn, maar vergeet 't; dat ding is echt helemaal goed. Kon ik eindelijk m'n reserve Mac in gebruik nemen als fotodoos want de RAW bestanden die m'n Nikon uitpoept vreten ruimte. De dual-processor Mac, die hier maar onder m'n werktafel stond te verstoffen, is daarmee in ere hersteld als fotosjopdoos. Maar wat ik gisteren voor wel 2 kapitale euri's uit de stapel CD's trok; Victorialand van de Cocteau Twins! Zegt u niets, ik weet 't, maar heel lang geleden had m'n broertje die plaat op eerlijk vinyl. Ik heb 'm toen eens gedraaid en vond 'm te gek! Echt supermellow en space en weet-ik-veel-wat. Heerlijke droombehang, vloeistofdia's op het plafond en priegelgeluidjes om je heen enzo, ik kon er uren naar luisteren! Tot ik de plaat van de draaitafel haalde en weer in de hoes terugstopte. Toen zag ik ergens op het label 45rpm staan. En omdat de plaat de afmeting heeft van een gewone lp had ik 'm ongezien op 33rpm afgespeeld. Foutje, bedankt, maar tóch vond ik 'm geweldig! We hebben het hier dus over een plaat die zowel op 45rpm als op 33rpm goed uit de verf komt. Het mag 'n wonder heten. De keuze voor 45rpm heeft te maken met de geluidskwaliteit van de soundscapes enzo. Terwijl ik dit schrijf speelt 'ie in de achtergrond en oké, op normale snelheid is 'ie mooier, maar toch… Broer was eerder hetzelfde overkomen; ook op 33rpm ;-)

Parkeren

JM van Elk — Wed, 18 Aug 2010 08:00:45 +0000

Ik ben echt klaar met parkeermongeaulen zoals die van die blauwe Renooolt. Als ik m'n Opa Astra er makkelijk tussen kan zetten doe ik 't. Hoe moeilijk is 't om je blik helemaal in het parkeervakvak te plempen in plaats van half? Ik heb 't eerder meegemaakt op een overvolle parkeerplaats en toen begon er een dikke vrouw tegen me te schreeuwen. Wat of ik wel dacht om haar zo vast te zetten en hoe ze nu in haar wagen moest komen. Ik ben toen achter m'n toenmalige roethoester gaan staan en heb gevraagd wie er nou eigenlijk kut geparkeerd stond. Nog meer geschreeuw. Toen ben ik m'n boodschapjes maar gaan doen. Geen idee hoe ze toen in haar 205je is gekomen. Boeit me ook niet. No mercy!

Ja, ik weet 't. Nu ben ik de aso ;-)

Statiegeld

JM van Elk — Sun, 15 Aug 2010 09:46:24 +0000

Je ziet ze veel in Berlijn, de flessenrapers die overal in de stad de lege flessen oprapen en uit prullenbakken vissen om de/het Flashenpfand te innen. Plastic of glas, het maakt niet uit. Veel mensen, en dan met name toeristen, nemen niet de moeite om hun lege waterflesje weer in te leveren om het statiegeld terug te krijgen. Na een lange hete dag puilen de prullenbakken in de stad dan ook uit van de lege flesjes en 's ochtends is het in het park oud-Teutoonsch bierflessenrapen geblazen! Want er wordt behoorlijk gezopen in de parken! Al die flesjes worden opgehaald door de flessenrapers en dat zijn echt niet allemaal zwervers. Ik zie doodnormale, goed verzorgde mensen met tassen vol flesjes in de weer. Mensen met fietsmanden vol bierflesjes komen je soms voorbij fietsen, je hoort het gerammel al van verre! Het geld ligt op straat en vooral in de zomer is zo'n tas of mand snel vol. Het loont de moeite en het haalt tevens een berg plastic en glas uit het milieu. Veel flessenrapers leven van een uitkering en vullen zo hun inkomen 'n beetje aan. Na een middagje flessenrapen kan je een avondmaaltijd scoren bij de supermarkt of een vette bek gaan halen bij de McD of de Burger King! Het systeem van sociale uitkeringen wordt in Duitsland Hartz IV genoemd en dat is echt een genadeloos systeem wat mensen tot het absolute bestaansminimum drijft. Er staat zelfs omschreven hoe groot de woning van een uitkeringsgerechtigde mag zijn. Namelijk niet groter dan 65 vierkante meter. Daarmee onstond er na de invoering van Hartz IV meteen een enorm probleem voor de vele werklozen uit het voormalige Oost Duitsland. Die mensen wonen veelal in de bekende Plattenbauten, de droef stemmende Oost Duitse huurkazernes die in Berlijn te vinden zijn in wijken als Marzahn en Neu-Hohenschönhausen. Die woningen zijn namelijk 70 vierkante meter. Dus al die mensen zouden moeten verhuizen naar kleinere woningen, die niet voorhanden zijn. Denk nou niet dat men simpelweg de woonnorm naar 70 vierkante meter heeft opgeschroefd, welnee, dat zou immers gezichtsverlies betekenen voor de ambtenaren die dat allemaal bedacht hebben. Er werd een andere oplossing gezocht en gevonden; in woningen van 70 vierkante meter werd eenvoudig de kleinste kamer gesloten en verzegeld zodat de effectief te benutten woonruimte opeens wél binnen de 65 vierkante meternorm kwam te liggen. En ze kwamen écht controleren of bewoners niet stiekum het zegel hadden gebroken en de kamer weer in gebruik hadden genomen! Er zijn inmiddels veel veranderingen en aanpassingen aan Hartz IV geweest dus wellicht dat die woonnorm ook is aangepast. Maar nog steeds is het gehate Hartz IV geen vetpot en daarom zeulen al die gewone Berlijnse burgers met tassen vol flessen naar de supermarkt om op die manier wat bij te verdienen. Ik keek eens op m'n lege plastic waterflesje; 25 cent statiegeld dus ik zou 't waarschijnlijk ook doen. Je kan er steenrijk mee worden ;-)

Sigma 10-20

JM van Elk — Thu, 12 Aug 2010 08:14:30 +0000

Sinds ik een Sigma 10-20 groothoeklens op m'n oude D70 heb gezet is dat m'n standaardlens geworden. Het ding is bijna niet meer van de camerabody af geweest. Ik heb nog wel een Tamron 28-80 liggen en soms kijk ik daar eens meewarig naar en denk dan, vooruit laat ik daar óók eens wat pica's mee maken. Maar dat 28-80 bereik is nix! Ik kan er niet mee uit de voeten. 28mm is te krap en 80mm niet close genoeg. Na een paar foto's zit de 10-20 er weer op! De lichtsterke Sigma 17-35, die op de D70 body zat toen ik 'm kocht, heb ik qua overbodig weer keurig in de doos teruggestopt. Verkopen doe ik die lens niet want het is een DG lens en voor niet ingeweiden; die lens past dus ook op de nieuwste serie fullframe camera's van Nikon die een opnamechip van 24×36mm hebben, hetzelfde als de oude vertrouwde kleibeeldfilm dus. Op een fullframe wordt die 17mm opeens ongeveer 11mm. Ik heb 'm laatst op m'n bejaarde kleinbeeld Nikon FE gezet en de lenshoek komt dan bijna overeen met de 10mm op de D70 die een cropfactor van 1.5 heeft. Bewaren dus want ooit komt er een fullframe Nikon en dan heb ik al een groothoek paraat! De 10-20 is echt mijn lievelingslens geworden en ondanks dat 't kwalitatief niet de beste lens ter wereld is blijf ik 'm gebruiken. Een Tokina 11-16 is veel beter, echt een aanrader! De Nikon 10-24 is ook beter maar twee keer zo duur en zelfs Sigma is zichzelf voorbij gelopen door nu met een Sigma 8-16 op de proppen te komen. Allemachtig; da's echt een sloper met een beeldhoek van 126 graden tegen 112 graden bij de 10mm. Maar goed, ik kan u melden dat de 10mm echt wijd genoeg is! De 10-20 is een extreme glasbak en ik heb aan het gebruik ervan moeten wennen. Je hebt namelijk het gevoel dat je als fotograaf meters achteruit geworpen wordt, zóveel krijg je méér te zien dan wanneer je gewoon met je ogen kijkt. En dan heb je nog het probleem van de parallelle lijnen. Ik ben van mening dat je de lens maar op twee manieren kan gebruiken, namelijk extreem omhoog of omlaag gericht zodat het perspectief bizarre dingen gaat doen, óf recht vooruit zodat de horizontale en verticale lijnen recht blijven staan. Als je de lens maar een klein beetje scheef houdt wordt het meteen kansloze rommel. Door die twee keuzes die ik mezelf opleg ben ik wel weer lekker bewust aan het fotograferen. En wat me zéér goed bevalt is de extreme werking van diagonale lijnen; kijk maar hierrrr en hierrrr en hierrrr… Aan de andere kant is de 10-20 ook een heerlijke point and shoot lens. Niet kijken; gewoon richten en klikken, al moet je ook daarbij weten wat je doet want bij verkeerd richten heb je meteen een shipload aan lucht in je beeld waardoor de lichtmeter zich wel eens wil laten foppen en je foto's onderbelicht worden. Maar ondanks dat de lens het best presteert op diafragma 8 en daarna qua scherpte 'n beetje in elkaar stort, ben ik behoorlijk verliefd om m'n 10-20!

Love Parade

JM van Elk — Mon, 09 Aug 2010 07:34:37 +0000

Afgelopen vrijdag moest ik in het Ruhrgebied zijn en ben ik ook even in Duisburg wezen kijken bij de tunnels waar tijdens de Love Parade 21 mensen om het leven kwamen. Noem me een ramptoerist, maar ik wilde zelf zien in wat voor een fuik die mensen terecht zijn gekomen en of de tunnels echt geen ontsnapping boden. Het antwoord is dat je in één oogopslag kan zien dat een enorme mensenmassa in die tunnels geen kant op kan. Zeker niet als de tunnels zowel in als uitgang zijn. Het terrein waar de Love Parade werd gehouden was alleen via deze tunnels te bereiken en aan beide kanten kwam men uit op niet al te brede straten. Men kon via slechts twee opgangen bij het festivalterrein komen. Bij de grootste opgang ging het mis. Het festivalterrein wordt aan beide kanten begrenst; aan de ene kant door de A59 en aan de andere kant door spoorlijnen. Kansloos! Vorig jaar werd de Love Parade in Bochum afgelast vanwege het ontbreken van veilgheidsgaranties. De burgermeester is daar nog nét niet met pek en veren de stad uitgezet! Watjes waren het! Lafbekken! Iedereen viel over ze heen, ook de media die nu krokodillentranen huilen! De politiechef die uiteindelijk verantwoordelijk was voor de aflasting in Bochum werd in eerste instantie ook betrokken bij de voorbereiding van de Love Parade in Duisburg. Hij sprak het ene veto na het andere en is vervolgens door de politiek afgeserveerd omdat hij de stad Duisburg te negatief in het nieuws bracht. Op de tv zag hij vervolgens dat er 21 doden te betreuren waren… Ja maar het was een beproefd concept, riep men in koor, we hadden er ervaring mee! In een talkshow schoffelde de Duitse DJ Paul van Dyk die argumenten radikaal onderuit door terecht te stellen dat je niet van een beproefd concept kan spreken als je de locatie steeds veranderd (Berlijn, Dortmund, Essen, ~~Bochum~~, Duisburg) én dat er dit jaar andere organisatoren waren die dus helemaal géén ervaring hadden! Pats, ovationeel applaus van het woedende publiek!

Woede, dat is wat je voelt als je de tunnels binnengaat. Woede op de muren. Woede in briefjes en op pamfletten. De enorme zee van rode grafkaarsjes is één grote aanklacht tegen de verantwoordelijken die tot op de dag van vandaag hun handen in onschuld wassen. Aan het begin van de tunnels liggen de kransen van de gemeente Duisburg, van de Duitse regering en van diverse politici. Terwijl ik er naar stond te kijken kwam er een man met een boodschappentas in z'n hand langs lopen. Zó kopen ze hun schuld af, riep hij en wees met trillende vinger naar de kransen. Wat hebben ze met onze kinderen gedaan? Mijn kleinkinderen waren erbij! Ze hebben het overleefd, maar wat hebben ze met onze kinderen gedaan? Uit gierigheid en winstbejag! In de ogen van de man wellen tranen op en hij loopt verder. Ik ben niet zo heel snel uit het lood geslagen maar op dat moment stond ik even volkomen scheef. En dat werd er niet beter op toen ik de meest intieme en persoonlijke brieven las die nabestaanden daar voor de slachtoffers hebben neergelegd. Er liggen ook dankbriefjes van mensen die het overleefd hebben. God wordt gedankt en elders wordt het bestaan van God in twijfel getrokken. Bij de trap waar de meeste slachtoffers zijn gevallen staan een aantal mensen die erbij waren. Die er midden in zaten en het overleefd hebben. Aan iedereen die het horen wil vertellen ze hun verhaal, behalve aan de aanwezige tv-ploegen van RTL en de WDR. De mensen in Duisburg zijn woedend en ze schamen zich diep voor wat er is gebeurd. Het staat geschreven op de wanden van de tunnels en de onmacht krijgt vorm in al die rode grafkaarsjes. Ik heb er wat algemene foto's gemaakt en met het argument dat zulke dingen vastgelegd moeten worden praat ik m'n geweten zuiver. Ze staan op m'n Flickrpagina in de Ruhrpott set.

Privatgrundstück

JM van Elk — Thu, 05 Aug 2010 22:41:17 +0000

De Berlijnse Mauerweg is een fietspad dat grotendeels is aangelegd op of in de buurt van de voormalige grens tussen West en Oost-Berlijn. Het pad volgt zo goed en zo kwaad als het gaat de exacte route van de Berlijnse Muur. Helemaal excact kan dat niet omdat de grens bijvoorbeeld ooit door het midden van de Spree en de Havel liep. Op andere plaatsen zijn gebouwen verrezen of hekken geplaatst en je stuit zelfs ergens op een manege waar paarden je dromerig staan aan te staren. Op die plaatsen moet een omweg worden gemaakt. Een groot probleem voor de bedenkers en uitvoerders van de Mauerweg is het gegeven Privatgrundstück. Dat is met name rond de Griebnitzsee en de Gross Glienicker See het geval. Er staan daar echt kastelen van huizen met onwaarschijnlijk grote achtertuinen die vroeger, vóór de deling van de stad, tot aan de waterkant doorliepen. Dan konden de bewoners zo vanuit de serre een potje gaan zwemmen. Toen de grens werd gesloten is er door de autoriteiten van de DDR botweg grond onteigend om de grensstrook aan te leggen en daar is echt niet over onderhandeld. In plaats van uitzicht over het water zaten veel huizenbezitters nu tegen de hekken van de grens aan te turen en moesten ze machteloos toezien hoe er een patrouilleweg door hun achtertuinen kwam te liggen. En die situatie heeft 28 jaar geduurd. Tot in 1989 het communistische kaartenhuis in elkaar donderde en de grens werd geopend. De patrouilleweg werd het domein van wandelaars en fietsers en de Mauerweg werd bedacht; een prachtig route om West-Berlijn over diezelfde patrouilleweg. Maar de huidige bewoners van de oogverblindende villa's en herenhuizen werden wakker en riepen in koor; leuk hoor zo'n Mauerweg, maar het ding ligt wél op mijn grond! Een heel groot deel van de omwonenden heeft er vrede mee dat er wandelaars en fietsers over hún stukje van de Mauerweg passeren, die hebben een bordje neergezet en daarmee is de kous af, maar er zijn hardliners die hun grond hebben teruggeclaimd en er hekken omheen hebben gezet. Dat is natuurlijk hun goed recht maar met name in Potsdam is de gemeente er niet blij mee en wijst op het historisch belang van de grensweg. Boeie, riepen enkele bewoners en een verbitterde juridische strijd was het gevolg! Potsdam heeft die strijd verloren en het gevolg is dat een van de mooiste route's van de Mauerweg nu ontoegankelijk is. Wandelaars, fietsers en toeristen hebben nu geen toegang meer tot de oevers van de Griebnitzsee en kunnen dus ook de drie historische villa's, waar Churchill, Stalin en Truman ten tijde van de conferentie van Potsdam verbleven, niet meer zien. De gemeente Potsdam procedeerd verder en langs de nog wél toegankelijke stukjes staan inmiddels borden waarop een rode lijn de gesloten delen aangeeft. Langs de Gross Glienicker See is de situatie iets troebeler. Ook hier hebben enkele bewoners hun grond afgeschermd maar je kan botweg doen of je gek bent en over de afzetlinten stappen. Voor er een bewoner via de enorme achtertuin bij je is om je van z'n grond te schoppen ben je alweer een kilometer verder :-) Er is ook een bewoner die die boel niet heeft afgezet maar pesterig grote zwerfkeien op het pad heeft gelegd. Dat is blijkbaar ook z'n goed recht en als je er met je fiets opklapt heb je niets te mekkeren, want Privatgrundstück! Elders liggen erorme betonblokken. Het vervelende is dat er maar één bewoner hoeft te zijn die de boel afzet om de hele route te blokkeren! Toen ik er langs fietste en over diverse afzettingen klom dacht ik even geflurkt; nou héb je al een achtertuin van 50 meter diep, moet je nou die laatste meters ook nog claimen? Ja dus. Elders in de stad ligt de Mauerweg ook over stukjes privegrond maar er wordt nergens zo moeilijk gedaan als rond de exorbitante villa's van de superrijken.

M'n fotoverslag van de rit over de Berliner Mauerweg staat hierrrr en de rest van de foto's staan daarrrr…

UFO huis

JM van Elk — Wed, 04 Aug 2010 07:40:10 +0000

Ergens achter het monumentale oude DDR Funkhaus staat aan de oever van de Spree een UFO-huis, ontworpen door de Finse architect Matti Suuronen. Het huis heet Futuro no 13 en dat ding wilde ik wel eens van dichtbij gaan bekijken dus toog ik richting Oost-Berlijn om te ontdekken dat de woning met geen mogelijkheid meer te bereiken is. Achter het Funkhaus is men stevig aan het slopen en de verbaasde portier, aan wie ik vroeg of ik bij het huis mocht kijken, begon over gevaar en privatgrund. Toedeledokie en wegwezen. Naast het Funkhaus liggen een stel volkstuintjes, dus heb ik geprobeerd om via zo'n volkstuintje te glippen maar het was een doordeweekse dag en bovendien vakantie dus waren erg veel volkstuinbewoners aanwezig die me met argusogen in de gaten hielden. Er was een hek waar ik met groot gemak overheen kon, maar zoals opgemerkt; teveel ogen in m'n rug. Een frustrerende tantaluskwelling; je bent op een paar meter afstand maar kan er toch niet bij! Dat UFO-huis is iets voor in het weekend en dan nog het liefst laat in de avond. Dan kan je ongezien achter het Funkhaus komen. Hoe beland ik nu weer uit die kansloze volkstuintjes aan de overkant van de Spree? Er was in geen velden of wegen een brug te bekennen. Geflurkt fietste ik verder en stuitte op een heus veerpontje! Echt een kabouterveerpontje waar een paar man plus fiets op kon. Drs P popte in m'n hoofd op, met waarheden waar geen speld tussen te krijgen is: De oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Dat wordt dan deze kant zodra wij daar zijn aangeland… Van de veerpont wordt een mens weer vrolijk! Op het pontje raak ik aan de praat met de schipper die me iets over het huis wist te vertellen. Het heeft ooit dienst gedaan als kantoor van het aan de overkant van de Spree gelegen en reeds tien jaar gesloten Spreepark, waar ik vorig jaar nog door de beveiliging uitgeschopt ben! Omdat het zo'n klein pontje is, wat bovendien onregelmatig vaart, namelijk alleen als er iemand wil oversteken, vraag ik de schipper of 'ie niet even langs de UFO kan varen. Maar helaas, dat ging niet, ook al was ik de enige passagier. Eenmaal aan de overkant kon ik de UFO zien staan maar met een 10-20mm groothoeklens viel 'ie niet te fotograferen. Het was de enige keer dat ik om een telelens verlegen zat. Dus doen we het maar met een foto van Dennis Gerbeckx, een Berlijnse urban explorer die zich niet door volkstuintjes, gesloten hekken en onwillge portiers laat stoppen. Verder fietste ik en in gindse verte dook reeds de Treptowerbrug op. En weer was daar Drs P; en als de pont zo lang was als de breedte van de stroom, dan kon hij blijven liggen zei me laatst een econoom…

Muurfietser

JM van Elk — Mon, 02 Aug 2010 07:36:18 +0000

Aangekomen bij de voormalige grensovergang aan de Sonnenallee zie ik een man met een fietshelm op z'n dop en een stevig rijwiel onder z'n achterste op een kaart staan turen. Als hij gedesorienteerd om zich heen kijkt merkt hij me op en vraagt of ik ook een Mauerwegfietser ben. Hij weet niet hoe hij verder moet want het grensverloop is hier wat troebel en er zijn meerdere opties. Ik weet wél hoe hij verder moet want ik heb de complete Mauerweg al eens gefietst dus wijs ik hem de weg. Ik mag mezelf inmiddels een ervaren Mauerwegfietser noemen! Dûh! We raken aan de praat en de man verteld dat hij het rondje om West-Berlijn in één dag wil fietsen. Zo, ga d'r maar aanstaan want dat is geen eenvoudige opgave! Het rondje West-Berlijn is ergens tussen de 180 en 200 kilometer lang, een afstand waar men in de Tour de France de schouders over ophaalt maar dát gaat grotendeels over mooi geasfalteerde wegen! De Mauerweg is een bonte verzameling van asfalt, bospaden, klinkerwegen, kasseien, vals plat, gaten in de weg, mul zand, blubber en alles wat je verder nog kan bedenken en dan zwijg ik nog over het gepuzzel op plaatsen waar de route slecht is aangegeven. Je moet zelfs ergens met de boot om de Havel over te steken, wat erg aangenaam is want koffie is op de boot ruim voorhanden! De man fietst de Mauerweg met de klok mee en ik fiets 'm dit keer tegen de klok in en als we elkaar gedag zeggen vraag ik me af of ik 'm vandaag nog tegenkom want ik was niet van plan om het rondje in één dag te doen. Ik fiets op m'n dooie akkertje verder en neem de tijd om de route te fotograferen en 'n half uurtje nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg gepasseerd ben hoor ik héééééééé en sjeest diezelfde man met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met 't zuur in de benen aan 't beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerd zich in m'n hoofd en ik zie dat hij sinds die ochtend écht een enorm stuk heeft afgelegd! Hij heeft dus flink doorgetrapt en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ga ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish heeft gekozen. Dat gaat hij redden, denk ik, die is over dik twee uur klaar met z'n tocht! Chapeau! Uiteindelijk heb ik de tocht in twee dagen gedaan. Twee jaar geleden waren dat er nog vier en nu spookt het door m'n hoofd; één dag…zal ik ook…?

Wachttoren

JM van Elk — Sun, 01 Aug 2010 09:05:37 +0000

In de buurt van de Potsdamer Platz staat nog een oude wachttoren van de oostduitse grenstroepen. Het is een kleine toren die daar nooit heeft gestaan maar die elders uit de grensstrook naar de Erna Berger Strasse is versleept, waar 'ie nu eenzaam en alleen grenstoren staat te zijn. Er zijn namelijk maar weinig toeristen die de grenstoren zien of van het bestaan af weten. Er staan nergens bordjes die op de aanwezigheid van de toren wijzen. Veel aanloop heeft de toren dus niet en dat komt omdat de Erna Berger Strasse een doodlopende straat is. Er woont ook vrijwel niemand omdat via het straatje de bedrijven die aan de Leipziger Platz gevestigd zijn worden bevoorraad. Het is echt een dode pishoek waar ook het laatste nog braakliggende stukje grond van de oude grensstrook te vinden is. Peperdure grond waar blijkbaar niets mee te beginnen valt. Het lijkt er op dat men na het voltooien van de nieuwe Potsdamer Platz met schaamte ontdekte dat er nergens een grenstoren ter herinnering aan de tweedeling van de stad gepland was en dat men naarstig op zoek ging naar een plek om zo'n gevaarte alsnog te plaatsen. Een lastige opgave omdat het hele gebied inmiddels propvol gebouwd is. De hoek van de Stresemannstrasse en de Erna Berger Strasse zou mooi zijn geweest; da's een door toeristen druk bewandelde route waar de toren beter tot z'n recht zou komen. Maar dat zal wel niet kunnen vanwege privatgrund enzo, een heet item in Berlijn waar ook de Mauerweg last van heeft. Nu staat de toren gewoon op gemeentegrond naast een parkeerzuil in een doodlopende straat waar 'ie, gezien het feit dat de toegangsdeur er al half uitgetrokken is en de toren vol afval is gestort, aan vandalisme onderhevig is. Er zijn in Berlijn nog vier grenstorens te vinden die wél op hun originele plek in de voormale grensstrook staan. Twee daarvan bevinden zich vér buiten het centrum en de andere twee staan in Treptow en aan de Kieler Strasse.