Bestemming Berlijn

Zomer 2006. De toegang tot de Verboden Zone bij Peenemünde bleek recht tegenover de oude hoofdingang van het testgebied te liggen. Het was een eenvoudige gesloten slagboom waarnaast een bordje Sperrgebied stond. Ik kon eenvoudig om de slagboom heen fietsen richting m'n doel; Prüfstand VII. Eerst even 'n beetje geschiedenis; Prüfstand VII was de lanceerinrichting waar tijdens de tweede wereldoorlog onder leiding van Wernher Von Braun de Aggregat-4 raket werd gelanceerd. De Aggregat-4 werd later bekend als Vergeltungswaffe-2, de gevreesde V2 dus. Er waren meerdere Prüfstanden, een stuk of elf, maar op die andere werden alleen diverse onderdelen van de raket beproefd. Alleen op Prüfstand VII werd de compleet geassembleerde raket getest en gelanceerd. Na vele mislukkingen werd op 3 oktober 1942 een Aggregat-4 gelanceerd die buiten de aardatmosfeer terecht kwam. Op die datum is dus het ruimtevaarttijdperk begonnen en daarom is Prüfstand VII de ground-zero van de ruimtevaart. En om die reden wilde ik er heen. Om op die plek te staan. Rustig fietste ik door de bossen en opeens stond ik voor een hek. Blijkbaar begon het Sperrgebiet hier pas écht. Dat hek was niet moeilijk te nemen, zelfs niet met 'n moutainbike, dus al rap fietste ik op een verlaten bospad in de richting waar volgens mij de ruïne van de lanceerinrichting te vinden was. Het was doodstil in het bos. Al wat ik hoorde was geritsel van dieren in de bosjes, fladderende vogels en de zacht druppende regen. Kapot gebombardeerde bunkers en verwrongen stalen hulzen van ontplofte munitie wees er op dat ik me op een plek bevond waar ik niet zijn mocht. Vanwege de hevige Britse bombardementen in 1943 bevinden zich nog vele blindgangers rond de diverse testopstellingen, de reden dat het nog steeds Sperrgebiet is. Maar het pad waarop ik me bevond zag er uit alsof het met enige regelmaat werd gebruikt. Door boswachters wellicht of door mensen die het gebied opruimen. Vandaar dat ik aannam dat het een veilig pad was maar toch was ik op m'n hoede. Na 'n tijdje hield het pad op en moest ik op de gok tussen de bomen door op zoek naar m'n doel. Opeens zag ik gebarsten betonnen platen op de grond, de eerste tekenen dat ik de oude testopstelling naderde. Een grote puinberg waar na al die jaren weer bomen op groeiden bevond zich recht voor me. Dat was ooit de grote assemblagehal waar de raketten in elkaar werden gezet. Een roestige spoorlijn liep van de berg puin het bos in. Vóór wat ooit de assemblagehal was lag een brede geul die na al die jaren was overwoekerd met planten en volgelopen met water maar desondanks was te herkennen als de geul waardoor de rechtopstaande raket naar het lanceerplatform werd getransporteerd. Ik was er bijna. Ik stond bijna op de plek waar het tijdperk van de ruimtevaart een aanvang nam; het lanceerplatform! Om me heen zag ik ondergrondse kanalen, waarschijnlijk om vuur en rook tijdens de lancering af te voeren en opeens stond ik voor twee brede betonnen geulen waarop de raket had gestaan en vanwaar 'ie het zwerk ingeschoten werd. De lanceertorens waren natuurlijk verdwenen en de geulen stonden vol water maar toch was dit onmiskenbaar het lanceerplatform waar op 3 oktober 1942 de ruimtevaart begon! En 27 jaar later stonden de amerikanen op de maan, mogelijk gemaakt door dezelfde nazi die in Peenemünde, op de plek waar ik me op dat moment bevond, een Aggregat-4 had gelanceerd. Uiteindelijk kwam Peenemünde na de oorlog in de Sovjetzone te liggen en dat is tevens een van de redenen dat het lanceerplatform al die jaren onaangeroerd in de Verboden Zone heeft gelegen. De regering van de DDR keek niet om naar deze duistere uithoek van Duitsland, al was er wel een basis van de oostduitse luchtmacht te vinden. Rond Peenemünde zijn talrijke begraafplaatsen en gedenktekens voor al die dwangarbeiders die zijn omgekomen tijdens de aanleg van de basis en het assembleren van de raketten. Pas na de Wende werd het Heeresversuchsanstalt Peenemünde omgetoverd tot museum en in de toekomst zal ook Prüfstand VII te bezichtigen zijn. Maar dán staan er hekken en bordjes en is het opgeleukt en niet meer ongerept. Ik zie ze er nog voor aan een replica van een V2 op het platform te zetten. Ik moet er niet aan denken en ben blij dat ik op een regenachtige dag in 2006 de Verboden Zone ben binnengeglipt om de ruïne van het lanceerplatform te zien zoals het er 64 jaar na die historische dag en na hevige bombardementen al die tijd heeft gelegen…

Rond de kerncentrale in Chernobyl ligt een verboden zone. Verboden want ernstig verontreinigd. Veel mensen, mezelf niet uitgezonderd, worden aangetrokken door zo'n verboden zone. Zo'n zone heeft iets mysterieus, iets uitdagends, iets wat fluistert; treedt binnen en ontdek mij. De gebroeders Strugatsky schreven in 1971 het boek Roadside Picnic. Wie wel eens in het bos heeft gepicknickt weet dat je altijd sporen achterlaat, hoe goed je de boel ook weer opruimt. Platgetrapt gras, de pootafdrukken van een klapstoeltje, broodkruimels, een vergeten plastic vorkje. In het boek van de Strugatsky's hebben een stel aliens een kort bezoekje aan de aarde gebracht, wellicht ook om te picknicken, waarna ze weer zijn vertrokken met achterlating van wat buitenaards afval. Maar wat voor aliens gewoon afval is blijkt voor de mensheid levensgevaarlijk. Zo zijn er opeens plaatsen waar de zwaartekracht met een hoge factor toeneemt en waar een mens onmiddelijk wordt doodgedrukt. Misschien heeft op zo'n plek een buitenaards klapstoeltje gestaan. Je weet het niet. De dood door spontane verbranding, het kan je zomaar overkomen. Een lamp die een onbekende dodelijke staling afgeeft. Onverklaarbare metalen schijven die naast elkaar zweven maar toch niet van elkaar te scheiden zijn. Het bleek allemaal levensgevaarlijk spul wat die aliens hebben achtergelaten en al snel werd de omgeving waar de buitenaardsen hun tijd hebben doorgebracht tot verboden gebied verklaart. En zo onstond De Zone. Natuurlijk gingen avonturiers en onderzoekers De Zone binnen om de buitenaardse artifacten te onderzoeken en de minder gevaarlijke items De Zone uit te smokkelen. Zo werd een kleine zwarte krachtbron ontdekt die energie in oneindige hoeveelheden bleek te produceren. De mensen die De Zone binnengingen werden Stalkers genoemd en slecht één op de drie Stalkers keerde levend weerom. De Russische cineast Andrej Tarkovsky heeft z'n film Stalker losjes op het boek van de Strugatsky Brothers gebasseerd. In de film gaat een Stalker in De Zone op zoek naar een geheime kamer waarin volgens de verhalen de diepste wensen van een mens vervult kunnen worden. In de film zit een lange scene waar de Stalker, samen met twee gasten, De Zone binnengaat. Ze gebruiken een gemotoriseerde lorry en kijken oplettend en angstig om zich heen. Naar mate ze dieper in De Zone belanden hoor je langzaam het geluid van de stalen wielen op de rails veranderen en vervormen. De eerste tekenen van de unheimische aanwezigheid van iets wat het menselijk bevattingsvermogen te boven gaat…

Update 1: Stalker is helemaal online te bekijken en wel hierrrr. Geen prent om onderuit gezakt met 'n biertje en 'n zak chips te zien, maar dat terzijde…

Update 2: De complete Engelse text van het verhaal Roadside Picnic staat hierrrr (pdf)

Update 3: En we kunnen altijd nog het Stalker, Shadow Of Chernobyl spel spelen…

In het voorjaar van 1986 klapte de kerncentrale in Chernobyl uit elkaar. Ik was 26 en compleet verbouwereerd. Hoe kon dat nou gebeuren? In Zweden werd verhoogde straling gemeten vandaar dat de Sovjets het niet meer konden ontkennen en Gorbatsjov schoorvoetend toegaf dat er iets ernstig mis was in de Oekraine. Ik heb toen zoveel mogelijk informatie verzameld over straling en verschillende types kerncentrales en toen na een poosje de eerste boeken verschenen heb ik die gekocht en gelezen. De Derde Engel van Julia Voznesenskaja bijvoorbeeld en een chronologische weergave van de gebeurtenissen in een boek over het einde van de nucleaire droom. Ik heb ademloos naar de journaals gekeken en was verbijsterd toen ik beelden zag die vanuit een helicopter waren gemaakt die recht over, ik herhaal OVER, de blootliggende, brandende kern van de reactor vloog. Dat zijn beelden die je niet hoort te zien, dat kán helemaal niet, dat is zelfmoord van de piloot en de cameraman! En dat bleek ook wel want de cameraman heeft 't niet overleefd. Schoonmaakploegen, die biorobots of liquidators werden genoemd moesten op het dak van de reactor handmatig, ik peper het nog maar even in; HANDMATIG het zwaar radio-actieve puin verwijderen! Ze konden maar heel kort op het dak blijven alvorens ze een enorme hoeveelheid dodelijke straling te pakken hadden. Na 40 minuten op dat dak zou een mens spontaan uit elkaar vallen! Je gelooft je ogen niet als je die beelden ziet. Na jaren werd de reactor eindelijk verpakt in een poreus stuk Sovjet beton van twijfelachtige kwaliteit zodat de centrale nog immer zo lek is als een mandje en vrolijk verder straalt. De nabij gelegen stad Pripjat werd compleet geevacueerd en ligt nog altijd verlaten naast de centrale. Dat heeft me altijd in hoge mate gefascineerd; een compleet verlaten stad. Doomsday. Het Einde der Tijden. Post Nucleaire Apocalyps. Sinds 1986 bestaat het verlangen daar eens rond te kijken en na meer dan twintig jaar is dat mogelijk want vanuit Kiev kan men gezellige dagtochtjes maken. Velen hebben de plek reeds bezocht en zo te zien is Pripjat geplunderd en gevandaliseerd. Want niemand maakt mij wijs dat de inwoners hun stad in 1986 zo hebben achtergelaten zoals 'ie er nu bijligt.

Twee collega's, T Moermansk en Koenikov B, hebben nu opeens het plan opgevat om in het voorjaar naar Chernobyl en Pripjat af te reizen om daar eens fijn 'n paar uurtjes te gaan rondbanjeren. Een van de twee is niet gespeend van enige kennis over radio-actieve materialen en heeft 'n eigen (betrouwbare) geigerteller. Wellicht handig. Of ik mee wil… Ja, natuurlijk wil ik mee! Maar het is helaas niet zo dat ik even 'n paar honderd euri's voor z'n tripje ophoest. Niet met 'n vette hypotheek en 'n schoolgaand kind. Het is niet anders. Maar ik zoek wél naar mogelijkheden want Pripjat is de natte droom van iedere urbexer. Die verlaten stad staat met stip op nummer één van alle verlaten oorden waar dan ook op dees' aardkloot! Ik ben nog geen hardcore urbexer en heb dus nog geen grote fotosafari's in en op ontoegankelijke plekken gedaan. Ja, ik ben in Berlijn op de Teufelsberg geweest en m'n grootste triomf stamt van een paar jaar geleden toen ik in de bossen rond Peenemünde de oude V2 lanceerbasis heb bezocht. Diep in het sperrgebiet heb ik toen Prüfstand VII gevonden, waar in 1942 het tijdperk van de ruimtevaart begon. De spaceage begon dus niet in de USA en ook niet in de Sovjet Unie, maar in een van god verlaten oord in Noord-Oost Duitsland. Al sinds Peenemünde tijdens de geschiedenisles op school ter sprake kwam, wilde ik er heen. Dat heb ik gedaan en ik vond het héél bijzonder. Ik hou nou eenmaal van verlaten oorden waar geschiedenis is geschreven. Pripjat is ook zo'n oord.

Afgelopen dinsdag kreeg ik een smsje; reportage Chernobyl op Ned-3. Katja Schuurman liep er voor BNN rond en deed 'n beetje gemaakt hysterisch. Na die aflevering keek m'n dochter me bezorgd aan; ga maar niet papa, ga maar niet…

Je ziet ze veel in Berlijn, de flessenrapers die overal in de stad de lege flessen oprapen en uit prullenbakken vissen om de/het Flashenpfand te innen. Plastic of glas, het maakt niet uit. Veel mensen, en dan met name toeristen, nemen niet de moeite om hun lege waterflesje weer in te leveren om het statiegeld terug te krijgen. Na een lange hete dag puilen de prullenbakken in de stad dan ook uit van de lege flesjes en 's ochtends is het in het park oud-Teutoonsch bierflessenrapen geblazen! Want er wordt behoorlijk gezopen in de parken! Al die flesjes worden opgehaald door de flessenrapers en dat zijn echt niet allemaal zwervers. Ik zie doodnormale, goed verzorgde mensen met tassen vol flesjes in de weer. Mensen met fietsmanden vol bierflesjes komen je soms voorbij fietsen, je hoort het gerammel al van verre! Het geld ligt op straat en vooral in de zomer is zo'n tas of mand snel vol. Het loont de moeite en het haalt tevens een berg plastic en glas uit het milieu. Veel flessenrapers leven van een uitkering en vullen zo hun inkomen 'n beetje aan. Na een middagje flessenrapen kan je een avondmaaltijd scoren bij de supermarkt of een vette bek gaan halen bij de McD of de Burger King! Het systeem van sociale uitkeringen wordt in Duitsland Hartz IV genoemd en dat is echt een genadeloos systeem wat mensen tot het absolute bestaansminimum drijft. Er staat zelfs omschreven hoe groot de woning van een uitkeringsgerechtigde mag zijn. Namelijk niet groter dan 65 vierkante meter. Daarmee onstond er na de invoering van Hartz IV meteen een enorm probleem voor de vele werklozen uit het voormalige Oost Duitsland. Die mensen wonen veelal in de bekende Plattenbauten, de droef stemmende Oost Duitse huurkazernes die in Berlijn te vinden zijn in wijken als Marzahn en Neu-Hohenschönhausen. Die woningen zijn namelijk 70 vierkante meter. Dus al die mensen zouden moeten verhuizen naar kleinere woningen, die niet voorhanden zijn. Denk nou niet dat men simpelweg de woonnorm naar 70 vierkante meter heeft opgeschroefd, welnee, dat zou immers gezichtsverlies betekenen voor de ambtenaren die dat allemaal bedacht hebben. Er werd een andere oplossing gezocht en gevonden; in woningen van 70 vierkante meter werd eenvoudig de kleinste kamer gesloten en verzegeld zodat de effectief te benutten woonruimte opeens wél binnen de 65 vierkante meternorm kwam te liggen. En ze kwamen écht controleren of bewoners niet stiekum het zegel hadden gebroken en de kamer weer in gebruik hadden genomen! Er zijn inmiddels veel veranderingen en aanpassingen aan Hartz IV geweest dus wellicht dat die woonnorm ook is aangepast. Maar nog steeds is het gehate Hartz IV geen vetpot en daarom zeulen al die gewone Berlijnse burgers met tassen vol flessen naar de supermarkt om op die manier wat bij te verdienen. Ik keek eens op m'n lege plastic waterflesje; 25 cent statiegeld dus ik zou 't waarschijnlijk ook doen. Je kan er steenrijk mee worden ;-)

Ergens achter het monumentale oude DDR Funkhaus staat aan de oever van de Spree een UFO-huis, ontworpen door de Finse architect Matti Suuronen. Het huis heet Futuro no 13 en dat ding wilde ik wel eens van dichtbij gaan bekijken dus toog ik richting Oost-Berlijn om te ontdekken dat de woning met geen mogelijkheid meer te bereiken is. Achter het Funkhaus is men stevig aan het slopen en de verbaasde portier, aan wie ik vroeg of ik bij het huis mocht kijken, begon over gevaar en privatgrund. Toedeledokie en wegwezen. Naast het Funkhaus liggen een stel volkstuintjes, dus heb ik geprobeerd om via zo'n volkstuintje te glippen maar het was een doordeweekse dag en bovendien vakantie dus waren erg veel volkstuinbewoners aanwezig die me met argusogen in de gaten hielden. Er was een hek waar ik met groot gemak overheen kon, maar zoals opgemerkt; teveel ogen in m'n rug. Een frustrerende tantaluskwelling; je bent op een paar meter afstand maar kan er toch niet bij! Dat UFO-huis is iets voor in het weekend en dan nog het liefst laat in de avond. Dan kan je ongezien achter het Funkhaus komen. Hoe beland ik nu weer uit die kansloze volkstuintjes aan de overkant van de Spree? Er was in geen velden of wegen een brug te bekennen. Geflurkt fietste ik verder en stuitte op een heus veerpontje! Echt een kabouterveerpontje waar een paar man plus fiets op kon. Drs P popte in m'n hoofd op, met waarheden waar geen speld tussen te krijgen is: De oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Dat wordt dan deze kant zodra wij daar zijn aangeland… Van de veerpont wordt een mens weer vrolijk! Op het pontje raak ik aan de praat met de schipper die me iets over het huis wist te vertellen. Het heeft ooit dienst gedaan als kantoor van het aan de overkant van de Spree gelegen en reeds tien jaar gesloten Spreepark, waar ik vorig jaar nog door de beveiliging uitgeschopt ben! Omdat het zo'n klein pontje is, wat bovendien onregelmatig vaart, namelijk alleen als er iemand wil oversteken, vraag ik de schipper of 'ie niet even langs de UFO kan varen. Maar helaas, dat ging niet, ook al was ik de enige passagier. Eenmaal aan de overkant kon ik de UFO zien staan maar met een 10-20mm groothoeklens viel 'ie niet te fotograferen. Het was de enige keer dat ik om een telelens verlegen zat. Dus doen we het maar met een foto van Dennis Gerbeckx, een Berlijnse urban explorer die zich niet door volkstuintjes, gesloten hekken en onwillge portiers laat stoppen. Verder fietste ik en in gindse verte dook reeds de Treptowerbrug op. En weer was daar Drs P; en als de pont zo lang was als de breedte van de stroom, dan kon hij blijven liggen zei me laatst een econoom…

Aangekomen bij de voormalige grensovergang aan de Sonnenallee zie ik een man met een fietshelm op z'n dop en een stevig rijwiel onder z'n achterste op een kaart staan turen. Als hij gedesorienteerd om zich heen kijkt merkt hij me op en vraagt of ik ook een Mauerwegfietser ben. Hij weet niet hoe hij verder moet want het grensverloop is hier wat troebel en er zijn meerdere opties. Ik weet wél hoe hij verder moet want ik heb de complete Mauerweg al eens gefietst dus wijs ik hem de weg. Ik mag mezelf inmiddels een ervaren Mauerwegfietser noemen! Dûh! We raken aan de praat en de man verteld dat hij het rondje om West-Berlijn in één dag wil fietsen. Zo, ga d'r maar aanstaan want dat is geen eenvoudige opgave! Het rondje West-Berlijn is ergens tussen de 180 en 200 kilometer lang, een afstand waar men in de Tour de France de schouders over ophaalt maar dát gaat grotendeels over mooi geasfalteerde wegen! De Mauerweg is een bonte verzameling van asfalt, bospaden, klinkerwegen, kasseien, vals plat, gaten in de weg, mul zand, blubber en alles wat je verder nog kan bedenken en dan zwijg ik nog over het gepuzzel op plaatsen waar de route slecht is aangegeven. Je moet zelfs ergens met de boot om de Havel over te steken, wat erg aangenaam is want koffie is op de boot ruim voorhanden! De man fietst de Mauerweg met de klok mee en ik fiets 'm dit keer tegen de klok in en als we elkaar gedag zeggen vraag ik me af of ik 'm vandaag nog tegenkom want ik was niet van plan om het rondje in één dag te doen. Ik fiets op m'n dooie akkertje verder en neem de tijd om de route te fotograferen en 'n half uurtje nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg gepasseerd ben hoor ik héééééééé en sjeest diezelfde man met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met 't zuur in de benen aan 't beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerd zich in m'n hoofd en ik zie dat hij sinds die ochtend écht een enorm stuk heeft afgelegd! Hij heeft dus flink doorgetrapt en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ga ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish heeft gekozen. Dat gaat hij redden, denk ik, die is over dik twee uur klaar met z'n tocht! Chapeau! Uiteindelijk heb ik de tocht in twee dagen gedaan. Twee jaar geleden waren dat er nog vier en nu spookt het door m'n hoofd; één dag…zal ik ook…?

In de buurt van de Potsdamer Platz staat nog een oude wachttoren van de oostduitse grenstroepen. Het is een kleine toren die daar nooit heeft gestaan maar die elders uit de grensstrook naar de Erna Berger Strasse is versleept, waar 'ie nu eenzaam en alleen grenstoren staat te zijn. Er zijn namelijk maar weinig toeristen die de grenstoren zien of van het bestaan af weten. Er staan nergens bordjes die op de aanwezigheid van de toren wijzen. Veel aanloop heeft de toren dus niet en dat komt omdat de Erna Berger Strasse een doodlopende straat is. Er woont ook vrijwel niemand omdat via het straatje de bedrijven die aan de Leipziger Platz gevestigd zijn worden bevoorraad. Het is echt een dode pishoek waar ook het laatste nog braakliggende stukje grond van de oude grensstrook te vinden is. Peperdure grond waar blijkbaar niets mee te beginnen valt. Het lijkt er op dat men na het voltooien van de nieuwe Potsdamer Platz met schaamte ontdekte dat er nergens een grenstoren ter herinnering aan de tweedeling van de stad gepland was en dat men naarstig op zoek ging naar een plek om zo'n gevaarte alsnog te plaatsen. Een lastige opgave omdat het hele gebied inmiddels propvol gebouwd is. De hoek van de Stresemannstrasse en de Erna Berger Strasse zou mooi zijn geweest; da's een door toeristen druk bewandelde route waar de toren beter tot z'n recht zou komen. Maar dat zal wel niet kunnen vanwege privatgrund enzo, een heet item in Berlijn waar ook de Mauerweg last van heeft. Nu staat de toren gewoon op gemeentegrond naast een parkeerzuil in een doodlopende straat waar 'ie, gezien het feit dat de toegangsdeur er al half uitgetrokken is en de toren vol afval is gestort, aan vandalisme onderhevig is. Er zijn in Berlijn nog vier grenstorens te vinden die wél op hun originele plek in de voormale grensstrook staan. Twee daarvan bevinden zich vér buiten het centrum en de andere twee staan in Treptow en aan de Kieler Strasse.

Als ik de trap naar de Böse Brücke beklim komt er een jongen naar beneden gestormt, op de hielen gezeten door een politieagent. De dienstwagen van de agent staat midden op de brug stil. Er is overduidelijk iets aan de hand maar blijkbaar is de onverlaat ontkomen want even later keert de agent in z'n eentje terug. Een oude vrouw met een fiets kijkt het tafreel gelaten aan. Ik denk het is mijn zaak niet en maak wat foto's van de brug. De oude vrouw staat mij vervolgens nieuwsgierig aan te kijken. Opeens wordt de nieuwsgierigheid haar te veel en stapt ze op me af. Ze vraagt me wat er zo interessant is aan die brug. Ik vertel haar het verhaal van de brug; dat het de eerste grensovergang was die in 1989 open ging en dat de brug daarom van historische waarde is. Wat mooi dat mensen dat niet vergeten, zegt ze en opeens vraagt ze me of ik vind dat mensen van de geheime dienst slechte mensen zijn. Daar overvalt ze me toch want er zaten natuurlijk hufters tussen maar ook types die door diezelfde hufters gedwongen werden om als informant te werken. De vrouw begint te vertellen dat ze zeventig jaar en Russisch is en dat ze vroeger een paar keer met de Russische geheime dienst te maken heeft gehad. De KGB; ze spreekt het met ontzag uit. Ze hebben haar mishandeld en in elkaar getrapt. De reden werd me niet duidelijk, wél dat de vrouw haar verhaal kwijt wil. Ze verteld en verteld en verteld en uiteindelijk kwam ze bij de clou; dat ze een huisbaas heeft die haar geslagen heeft en haar uit haar huis wil hebben. Ze vermoedt dat de huisbaas een ex medewerker van de StaSi is. Of ik soms weet waar en bij wie ze haar beklag kan doen. Tja, bij de politie zou ik zeggen, maar als ze denkt met een ex-StaSi te maken te hebben moet ze bij mensen zijn die toegang hebben tot alle nog bestaande StaSi informatie. Dus zeg ik dat ze eens bij de oude StaSi centrale aan de Normannenstrasse langs moet gaan, want die wordt nu beheerd door tegenstanders van de gewraakte geheime dienst. Ze verbaast zich erover dat ik geen Berlijner maar een Hollander ben en vraagt nogmaals naar de naam van de straat. Ik betwijfel of ze echt naar de Normannenstrasse gaat, maar ze heeft in ieder geval wel haar verhaal kunnen doen. Daar stonden we dan, een Russin en een Hollander, beiden op hun eigen manier door de geschiedenis gegrepen, op een Berlijnse brug waar geschiedenis geschreven is…

Ja, ik ben weer terug van 'n weekje fietsen in Berlijn. Eerst maar eens m'n 338 foto's sorteren en bewerken en daarna wat schrijven over wat ik daar beleeft en gezien heb. Pijn in m'n reedt is thans mijn deel! Tegen de toestand van de Berlijnse fietschpaden is geen gelzadel opgewassen!

Opgewekt wandelde ik afgelopen zondag de 18e naar mijn brug in Moskou. Ik heb het over de Большой Каменный мост en dat is sinds vorig jaar mijn brug omdat ik toen slag heb moeten leveren met vier verschillende regimenten veiligheidstroepen om er op te komen! Tijdens m'n wandeling viel het me op dat de beveiliging sinds de laatste editie van de Bavaria City Race behoorlijk was aangescherpt, iets wat veel, zoniet alles te maken heeft met de recente aanslagen op de metro van Moskou. Het getroffen Lubyanka Station ligt op een steenworp afstand. Ik was de gelukkige bezitter van maar liefts drie accreditaties waar dik gedrukt Персонал op stond, wat personeel betekent! En verdomd het werkte; ik werd overal keurig doorgelaten en bereikte zowaar de tweede regiewagen alwaar regisseur Bas met z'n handen in het haar zat omdat niets werkte zoals het zou moeten en er op last van een stel uniformen met petten cameraposities verplaatst waren. Omdat ik afgelopen jaar gedoe had met de veiligheidstroepen op de brug vroeg ik Olga, onze tolk, of ze een briefje in het Russisch voor me wilde schrijven met daarin uitleg wie ik ben en wat ik kom doen. Een gouden greep want nadat ik twee keer het briefje aan mannen in uniform liet lezen bereikte ik het midden van de brug, waar m'n camera stond. Maar naast m'n camera stond een uniform die niet van plan was mij m'n werk te laten doen, geen boodschap had aan accreditaties en al helemaal niet aan briefjes. Een document van toestemming wilde hij zien, het liefst eentje met een stempel, verpakt in een rood plastic hoesje. Hij liet me er eentje als voorbeeld zien. Zo'n document had ik niet dus toog ik weer terug naar Olga, die de Russen maar tot actie moest zien te bewegen. Ik meende te maken te hebben met een veiligheidsman van het Kremlin omdat de brug zich vlakbij de presidentiële ingang van het Kremlin bevindt en men wat nerveus wordt als men daar een camera op richt. Olga ging met me mee naar de brug om een en ander op te lossen en tijdens die discussie heb ik snel m'n camera ingesteld en een totaalshot van het Kremlin voorgezet zodat regisseur Martijn, die in de eerste regiewagen zat, het shot tóch kon gebruiken in het geval ik geen toestemming kreeg daar te staan. Iets wat de veiligheidsman wel degelijk in de gaten had en wat 'm helemaal niet beviel; ik mocht de camera niet meer aanraken! Ook Olga kreeg geen poot aan de grond en gezamelijk gingen we weer terug naar de regiewagen. Even ter verduidelijking; er stonden twee regiewagens omdat er op sommige plekken bij het Kremlin geen bekabeling mag liggen. Daarom is gekozen voor twee registratiewagens die onderling met glasvezel zijn verbonden. Alleen kwam men nét 50 meter glasvezel te kort… Anyway; Olga vertelde me dat de beambte helemaal niet van de veiligheidsdienst van het Kremlin was, maar van het Departement van Bruggen en dat de organisatie was vergeten dat departement in te lichten over het feit dat op een van hun bruggen een camera zou komen te staan. En uitgerekend vandaag ging dat departement zich laten gelden; geen bestempelde documenten betekende geen beelden! Opeens kreeg ik te horen dat er telefonisch toestemming was verleend, dus wandelde ik weer terug naar de brug. Ik heb 'n half uurtje staan werken toen er weer een beambte van het Departement van Bruggen opdook. Weer moest ik een document met stempel ophoesten. En omdat ik zo'n document nog steeds niet had kon ik wederom opkrassen! Een aardige politieman, die me al een paar keer heen en weer had zien lopen, vroeg me wat er aan de hand was en zei dat van veel lopen m'n schoenzolen zouden verslijten. Het was een leuk gesprek in Engels, Russisch en gebarentaal en hij liep behulpzaam met me mee om met het Departement van Bruggen in overleg te gaan. Maar ook de vriendelijke agent kreeg niet voor elkaar dat ik er mocht staan. Weer terug dus. Uiteindelijk kwam er een tolk van de organisatie met me mee die een stukje oud Russische intimidatie opvoerde; naam, rang, afdeling, bellen met de hoogste baas de ze te pakken kon krijgen, telefoon aan de brugbeambte geven die vervolgens werd afgeblaft en de zaak was opgelost. De rest van de middag was de Большой Каменный мост weer mijn brug!

Hierrrr foto's uit Mockba en daarrrr foto's in m'n eigen setje…

Vorig jaar zat ik rond deze tijd in Moskou voor de Bavaria City Race en laatst dacht ik, zou het dit jaar nog doorgaan? Het is per slot van rekening crisis. Ondertussen heb ik m'n drie weken vakantie ingeplanned en toen werd er gebeld over Moskou. Dat zal je altijd zien. Murphy. Meer zeg ik niet. De melding was dat de Moskou klus dit jaar midden in m'n vakantie viel maar dat ze me tóch even wilden laten weten dat het doorgaat, want men kent m'n voorliefde voor steden in het oostblok. Hmmm, ik keek eens in m'n vakantieschema en bedacht me dat vier dagen Moskou er prima in zou passen. Zeker met de ervaring van vorig jaar in gedachten, dat was geen werk, dat was een betaald stedentripje met een verblijf in een van de duurste hotels van Moskou; The Ritz! Dat was 's nachts om drie uur op Sherementyevo aankomen en ontdekken dat onze taxi er niet was waardoor we ter plekke een waarschijnlijk illegale Russische taxibus hebben georganisseerd die ons linea-recta bij The Ritz afleverde. De verbouwereerde portier van The Ritz kwam al aanlopen, niet om ons te helpen maar om die rokende hoestbui weg te bonjouren. Ik hou daar van, ik vind dat geweldig! We resideren naast het Kremlin en lopen zo het stratencircuit op! Er is tijd zat om de stad te bezichtigen want de Russische collega's bouwen alle camera's en trekken alle kabels. Ik zeg prima! Ik ga wel weer een dagje op de brug staan, op een van de mooiste cameraposities in Europa! En daarna ga ik naar het Gorki Park. En om alvast in de stemming te komen luister ik ondertussen gezellig naar de liefdesverklaring van de heren van Rammstein; Sie zieht sich aus doch nur für Geld, die Stadt die mich in Atem hält! Volume op 10 en knallen: Посмотри! Пионеры там идут, песни Ленину поют: MOCKBA!!!!

Een Poolse MiG-29 passeert de regiewagen op luchtmachtbasis Gilze-Rijen na de Luchtmachtdagen 2010.

Het is een HDR van één RAW-bestand en in de wolkenpartij gaat 't mis. Ik krijg dat gedoe met HDR van single-files maar niet onder de knie, hoewel deze, van een Poolse Sukhoi SU-22, alweer een stuk beter is (geen tegenlicht)

Update: Het moet beter kunnen dus heb ik de goed raad van Bas T opgevolgd en heb zeven belichtingen van dat ene RAW bestand getrokken en dat samengevoegd tot een HDR. En tevens heb ik dat irritante torentje weggepoetst. Hierrrr het resultaat in Hi-Res…

Vanochtend hebben er twee terroristische aanslagen op de metro van Moskou plaatsgevonden. De eerste zelfmoordenares blies zich op het Loebjanka station op, recht onder het voormalige hoofdkwartier van de KGB, een beladen plek in de Russische geschiedenis. Vorig jaar zijn we op dat station ingestapt, om terug te gaan naar het Rode Plein. Toen ik de foto nam heb ik gewacht tot de metro nét voor het bordje Лубянка was en toen heb ik geknipst. Dat is gelukt. Verder is het een matige prent. Toch een gek idee dat er op precies die plek een aanslag gepleegd is…

Vroegâh ben ik in communistisch Budapest eens een discotheek binnengestapt. Ik had daar een toegangsbewijsje voor nodig en werd verwezen naar een tafeltje waar drie helden van de socialistische arbeid aanzaten. Bij het eerste heerschap diende ik een kaartje te kopen. Bij heer nummer twee kon ik dat kaartje afrekenen en heer nummer drie scheurde er vervolgens een hoekje af. In het arbeidersparadijs was immers niemand werkloos! Nadat het kaartje was gescheurd mocht ik naar binnen en belandde ik in een tijdmachine die me regelrecht terugvoerde naar de vroege zestiger jaren en naar wat toen hip en modern was in Moskou, maar wat dat niet per definitie meer was in Budapest, eind 80er jaren. Ik moest aan die Hongaarse disco denken toen ik vandaag weer eens in het ziekenhuis was op een afdeling die propon heet. Daar ging het ook over drie schijven. De eerste verpleegkundige stelde wat vragen en bekeek m'n bloeddruk. Daarna kwam de anesthesist om me iets te vertellen over algehele verdoving en voor het invullen van de zoveelste berg papier. Daarna kwam weer een andere verpleegkundige me iets uitleggen over de procedure en medicijngebruik etcetc. Vóór ik me bij propon vervoegde was ik al bij een medicijnburo geweest. Het waren allemaal betrekkelijk korte gesprekjes maar in de tussentijd zat ik in de wachtkamer. Eigenlijk zat ik driekwart van de tijd in de wachtkamer. Ik denk dan, zo dat niet efficienter kunnen? Zodat wachttijden verkort kunnen worden? Ofzo? Afgelopen periode heb ik bij diverse poli's met enige regelmaat wachttijden van dik een uur meegemaakt. Het is meer regel dan uitzondering. Ergens bij orthopedie hangt de uitslag van een intern onderzoek aan de muur waarin gesteld wordt dat meer dan 80% van de patienten tevreden is over de wachttijden. De slager keurt z'n eigen vlees. Dan tref ik zeker steeds een bedorven hamlapje… Hoe het er ook voorstaat; ik ben inmiddels operatieklaar. Alleen heb ik eerder deze week te horen gekregen dat de galblaas nog niet dusdanig tot rust is gekomen om begin april het mes er al in te zetten. Dat wordt dus eind april. Maar iets zegt me dat ik niet raar moet opkijken als ik ergens begin april tóch word opgeroepen…

En qua communistisch Budapest hierrrr een setje foto's…

Zomer 1989, Oost Duitsland. Vraag me niet wat ik er te zoeken had maar ik was in de Poolse textielstad Łódź geweest. Nog niet eerder had ik een zó depressieve stad gezien als Łódź in het communistische Polen. Een grote poel stinkende blubber; dat is het beeld wat ik van de stad heb overgehouden. Alles vies. Alles bruin van de ongefilterde uitstoot van bruinkoolcentrales. Lege winkels en vrijwel totale gelatenheid onder de bevolking. Op de Leninwerf in Gdańsk was het radarwerk wat tot de uiteindelijke val van het communisme zou leiden al in werking gezet maar in Łódź deden de communisten nog een halfslachtige poging de eerste vrije verkiezingen in Polen te winnen. Wat 'n droevenis allemaal; gas op de plank van m'n Alfa Giulietta en gillend naar Berlijn! Vlak voor de Pools-Oostduitse grens werd m'n Alfa op een parkeerterrein door drie dronken Polen besprongen die geheel ongevraagd en nog meer ongewenst m'n auto begonnen te wassen. Ze wilden bier als betaling. Maar ik had geen bier. Wel harde westduitse marken. Na wat getouwtrek over en weer namen ze met een handje westduits kleingeld ook genoegen. Konden ze weer bier van kopen. Eenmaal op DDR grondgebied zag ik gecamoufleerde Lada's van de Volkspolizei in de middenberm van de Autobahn staan dus was ik op m'n hoede qua snelheid. De Autobahn was er heel erg breed en ik had het gevoel dat de snelweg in tijden van oorlog in een vloek en een zucht in een landingsbaan zou worden omgetoverd. Even verderop sprong er een geuniformeerd persoon uit het bos langs de snelweg die zijn arm omhoog stak als teken dat ik moest stoppen. En in de DDR stopte je dan gewoon. Wat hebben die VoPo's in die gecamoufleerde Lada gezien wat een bekeuring waard is, dacht ik nog, terwijl ik de wagen tot stilstand bracht. Het uniform trok de rechterportier open en keek naar binnen. Waar of ik heen ging was de vraag en Berlijn was het antwoord. "Mooi", zei hij, "mag ik een stukje meerijden?" Totaal verbouwereerd stemde ik toe en even later reed ik met een geuniformeerde Oostduitser in de auto richting Berlijn. Ik vroeg hem naar de herkomst van het uniform en hij begon te vertellen dat hij dienstplichtig soldaat was en dat hij op weekendverlof naar huis ging. Hij was verplicht om met de trein te gaan maar omdat de treinen in zijn schijtland (hij zei het echt) niet of nauwlijks reden was hij door het bos naar de snelweg gelopen, had de eerste de beste auto aangehouden en om een lift gevraagd. En zo belandde hij in mijn Alfa. Ik vroeg hem z'n pet af te zetten omdat hij daardoor nogal herkenbaar was voor eventuele andere in de berm verstopte VoPo's en we beiden in moeilijkheden zouden komen als we aangehouden werden. Hij, omdat hij als soldaat van de Nationale Volks Armee absoluut geen westcontacten mocht hebben en ik omdat ik dientengevolge ongetwijfeld als spion in Hohenschönhausen zou belanden. De soldaat bekeek inmiddels het interieur van m'n Alfa met stijgende interesse. Waar of de auto vandaan kwam en of 'tie echt wel 220 km/u kon rijden. Ik vertelde hem dat er wel 220 op de klok stond maar dat 180 zo'n beetje het hoogst haalbare was. Hij was zeer onder de indruk en vertelde dat het de eerste keer in z'n leven was dat hij in een westerse auto zat, waarna hij vroeg of ik een stukje 180 kon rijden. Ik was dat gezien het aantal controles niet van plan maar hij bleef het maar vragen en toen ik een lang stuk Autobahn kon overzien dacht ik, what the f*ck en gaf gas. Het is de enige keer geweest dat ik 180 heb gereden op een Oostduitse Autobahn en de soldaat vond het geweldig! Na ongeveer 80 kilometer wees hij me een parkeerplaats vanwaar hij z'n reis naar huis kon vervolgen. Hij dankte me hartelijk voor de ervaring en de lift en verdween in de bossen. Bij de grens met West-Berlijn kneep ik 'm nog wel even maar behalve dat ik de verkeerde rij had gekozen en m'n wagen als gevolg daarvan door grensbeambten volledig op z'n kop werd gezet, passeerde ik de grens zonder problemen. Een half jaar later viel De Muur…