Bestemming Berlijn

Deze afbeelding heb ik al eerder gebruikt als kerskaart.
Hij kan nog wel even mee…

Het is een fragment van een prachtig fresco op de Berlijnse Muur,
gefotografeerd met een oude Polaroid.

M'n herinnering zegt me dat het Muursegment bewaard is gebleven,
en in het museum bij Checkpoint Charlie is beland.

Maar zeker weten doe ik het niet…

Vanochtend om 07:00 naar Grûn vertrokken en daar pas vier uur later aangekomen. Glibberend en glijend over onverantwoord onbegaanbare snelwegen in een busje op zomerbanden. Ruksneeuw en stuifijs was ons deel! Op tien kilometer van Groningen kregen we bericht dat de wedstrijd was afgelast. Maar we zijn toch naar het stadion gegaan om een crosstalk tussen de Grûnningse directie en de studio in Aalsmeer te verzorgen. De scheidsrechter had het veld goedgekeurd maar de directie nam z'n verantwoordelijkheid, gezien de toestand van de wegen in de noorderlijke provincies, en blies in overleg met de KNVB de zaak af. Een prima beslissing!

Alleen denk ik dan, zou zo'n beslissing niet de avond te voren genomen kunnen worden? Omdat men van alle kanten info krijgt dat het zondag leed en ellende wordt qua sneeuw en ijs? Dan hoeven er geen peperdure regiewagens naar Groningen en Limburg te glibberen. Dan hoeft de technische crew z'n ziel en zaligheid niet op het spel te zetten op het moment dat het KNMI en de ANWB in koor roepen; blijf thuis, blijf thuis…

De directie schonk na de crosstalk een paar flessen Beerenburg uit en trakteerde ons bovendien op diverse schalen vol heerlijkheden, want men had tevens te vieren dat de club, door de afgelasting van de wedstrijd tegen Heerenveen, winterkampioen van het noorden is… ;-)

Toen ik op 4 november 1989 in Oost-Berlijn bij de grote demonstratie aanwezig was, maakte ik daar natuurlijk wat foto's. Telkens als ik later een van die foto's weer zag, rezen er een paar vraagjes. Niet twintig jaar lang hoor, maar gewoon als ik de foto bekeek en bijvoorbeeld ook toen ik de foto naar Flickr omhoog aan het laden was. Ik heb het over deze foto. We zien de grote menigte demonstranten op Alexanderplatz. Ergens links van het midden zien we een man op z'n dooie akkertje een sigaretje staan roken. Hij lijkt alleen te zijn, wat ik opmaak uit de vrije ruimte die om hem heen is. Wie is die bebaarde man en waarom staat hij met z'n rug naar de menigte? Ik heb het me vaak afgevraagd. Waarom trekt hij de aandacht? Juist omdat hij met z'n rug naar de anderen staat en richting fotograaf kijkt, of omdat hij zich vlak bij de gulden snede bevindt? Of een combi van beiden? Niet dat het van belang is verder, maar ik heb het me meerdere malen afgevraagd. Net als de vraag hoeveel Stasi's er op de foto staan. Toen ik de foto nam heb ik de man niet opgemerkt, ik was veel te druk bezig om de gebouwen in de achtergrond recht op de prent te krijgen en niet schots en scheef, wat al snel het geval is als je met een groothoeklens fotografeert.

Onlangs kreeg ik een emailtje van een kunstenares uit Berlijn. Ze had de foto op m'n Flickr-site gezien en de desbetreffende man als een oude vriend herkend. Ze wilde de foto graag kopen. Ik heb de originele print opgezocht en daar een HiRes scan van gemaakt die ik haar heb toegezonden, zodat ze zelf een print kan laten maken. Ik heb net antwoord; ze is er erg blij mee en dik twintig jaar nadat ik de foto heb gemaakt weet ik nu ook wie de bebaarde man is. Het betreft de in 1938 geboren schilder Lothar Böhme, afkomstig uit Berlijn…

Eu adoro imagens. Acho que elas podem traduzir situações muito melhor do que palavras bonitas e bem encadeadas (tese já difundida naquele dito popular “uma imagem vale mais que mil palavras”). Fazendo minhas pesquisas corriqueiras, me deparo com uma preciosidade, uma relíquia de verdade. Assim, facilmente ao meu alcance no flickr. Imediatamente comentei e parabenizei o autor das imagens e pedi para usar algumas delas aqui. Felizmente ele me autorizou e nos próximos dias os leitores do Memórias do Muro vão poder ver e sentir um pouco da Berlim dividida, do país comunista acinzentado e dos momentos corriqueiros tão bem guardados em belas imagens! As fotos são de Berlim Ocidental e Berlim Oriental no período entre 1988 e 1990. Clicando nelas, você poderá ir direto ao link correspondente no Flickr de JM van Elk.

Interesse van een in Duitsland woonachtig Brazilaans journaliste, in het Portugees. Even door Google Translations trekken en dan krijg je het volgende hilarische koeterwaals:

Ik hou van foto's. Ik denk dat ze kunnen situaties veel beter dan mooie woorden en goed verbonden (thesis vertalen is wijdverbreid populair te zeggen dat "een beeld zegt meer dan duizend woorden"). Doen mijn onderzoek elke dag, ik kom over een juweel, een overblijfsel van de waarheid. Zo gemakkelijk toegankelijk voor mij op Flickr. Onmiddellijk zei ik en feliciteerde de auteur van de beelden en gevraagd om een aantal van hen hier te gebruiken. Gelukkig liet hij mij en de komende dagen de lezers van de Wall of Memories zal kunnen zien en voelen een beetje verdeeld Berlijn, de communistische land grijs en alledaagse momenten en bewaard in prachtige beelden! De foto's zijn afkomstig uit West-Berlijn en Oost-Berlijn in de periode tussen 1988 en 1990. Er op te klikken, kunt u direct naar de betreffende link in Flickr JM van Elk.

Dat zeg ik :-)

Jaren geleden, echt in de bloeitijd van de 4:3 glasbuis, zag ik een documentaire over het werk van Nederlandse filmcameramannen, aan elkaar geleuterd door ene Cees van Eeden. Die hele docu was voorzien van een breedbeeldkader, zodat op de 4:3 glasbuis een zwarte balk boven en onderin het scherm te zien was. Dat was toen érg hip en vooruitstrevend, al heeft men het waarschijnlijk gedaan om het 1:1.85 filmkader te immiteren. Al het tentoongespreide werk van de Nederlandse cameramannen werd door de makers van de docu in dit breedbeeldformaat weergegeven, óók als de fragmenten niet in 1:1.85 waren gedraaid. Er bestaan namelijk heel veel filmformaten, van 4:3 tot extreem cinemascope. Ik heb met gekromde tenen naar die docu zitten kijken, omdat het werk van de cameramannen in feite door de makers van de docu opnieuw gekadreerd werd, wat een minachting voor het werk van de DOP verraadt…

Gisteren zag ik, ergens op die 90 kanalen die ik heutzutage heb, een film over cameraman John Fernhout. Mooi in 16:9 breedbeeld. Nu draaide Fernhout z'n eerste film in 1934 op Paaseiland en die film heeft hij niet in 16:9 gedraaid kan ik u melden. De getoonde fragmenten van Fernhout's films werden echter allemaal in breedbeeld getoond. Het gevolg laat zich raden; afgesneden hoofden danwel voeten en volkomen verminkte kaders die Fernhout nóóit zo gemaakt heeft! Dus je neemt als documaker de moeite om een film over een cameraman te maken en herkaderd vervolgens zijn werk. Mag ik dat gepruts van de bovencategorie vinden? Hoe moeilijk kan het zijn om binnen een 16:9 film, de oude fragmenten gewoon in 4:3 weer te geven? Gemakzucht is het! En geen idee hebben wat je aan het doen bent…

Wat 'n verwennerij de laatste tijd voor een Berlijn liefhebber als ik! Films en documentaires in overvloed op de tv, zeg ik. Neem nou vanavond om 23:55 op Nederland 2; een film over konijntjes in de grensstrook tussen de twee muren. En morgen om 22:50 in Holland Doc; een film over 24 uur Berlijn. En dan als uitsmijter op vrijdagavond om 23:40 op Nederland 2 de geweldige speelfilm Goodbye Lenin waarin een Oost Berlijnse vrouw vóór de Wende in coma raakt en pas ná de Wende weer ontwaakt. Maar omdat ze nog zwak is en geen stress kan verdragen verteld niemand haar dat de DDR niet meer bestaat… Aanrader! Laat maar draaien die harddisk recorders! En al dat schoons wordt ons voorgeschoteld door dat langharig werkschuw tuig van den VPRO, zoals mijn opa zaliger altijd te pas en te onpas riep. Gisteravond heb ik op De Belg naar een lange film over de opkomst en ondergang van de DDR zitten kijken, terwijl ik afgelopen maandag op het ZDF aangenaam verrast werd door de aangrijpende film Das Wunder Von Berlin. Even zoeken en ja hoor, ook het ZDF heeft een mediatheek zodat de complete film hierrrr bekeken kan worden!

Ondertussen zijn de bezoekersaantallen op m'n Flickr site spectaculair gestegen en wordt deze set veelvuldig bekeken. Morgen bekijken ze die set in de klas van m'n dochter, omdat ze het daar ook over de Berlijnse Muur hebben gehad. En ze neemt een van m'n kroonjuwelen mee naar school; een zelfgehakt stukje Muur, afkomstig van het stuk aan de Zimmerstrasse, tussen Checkpoint Charlie en het oude ministerie van de Luftwaffe…

Het enorme standbeeld van Lenin op de Leninplatz in Oost-Berlijn, 1989. Het gebouw achter het standbeeld, moet door z'n vorm een wapperende vlag voorstellen. Twintig jaar later heet de Leninplatz de Platz der Vereinten Nationen en is het grote standbeeld verdwenen. In de uitstekende speelfilm Goodbye Lenin zitten een paar prachtige shots van een soortgelijk beeld, wat onder een helicopter hangt. Allemaal in scene gezet, maar toch. Van mij had het beeld mogen blijven staan…

Grenzübergangstelle Chausseestrasse in Berlijn-Wedding, in de zomer van 1989. Ook deze grens was een half jaar na het maken van de foto verleden tijd. Van achter de gordijntjes, rechts in de hoek, werd ik op mijn beurt gefotografeerd door een nijvere grensbeambte, dus mijn tronie zal zeker voorkomen in de archieven van de StaSi ;-) Even verderop liep De Muur genadeloos over een kerkhof aan de Liesenstrasse. Ook het gebied rond deze oude grens is twintig jaar na dato nog steeds wasteland. De langgerekte strook rechts op de kaart, was ooit de Todesstreifen die inmiddels is omgetoverd tot Mauerpark…

De Glienicker Brücke was een grensbrug over de Havel tussen Potsdam in de DDR en West-Berlijn. Omdat de grens hier in het midden van de Havel lag, bevond deze zich dientengevolge óók op het midden van de brug. En daar stond een witte streep op het wegdek geschilderd. De brug werd gebruikt voor de ruil van spionnen tussen Oost en West en staat daarom ook wel bekend als de spionnenbrug, hoewel de brug slechts drie maal voor een spionnenruil is gebruikt. De eerste en meteen beroemdste ruil was die van de amerikaanse U2 piloot Gary Powers, die boven de Sovjet Unie was neergehaald, tegen de sovjetagent Rudolf Ivanowitsch Abel. Dat gebeurde op 10 februari 1962, 's ochtends om 08.25 uur…

Nu is de brug weer gewoon een brug tussen Berlijn en Potsdam, maar wie goed kijkt kan op het midden van de brug nog een vage witte lijn ontdekken. De wielrenner en de dame met de rugzak zijn al in de toenmalige DDR, terwijl de dame met het rode jasje zich nog nét in West-Berlijn bevindt…

Grensovergang Prinzenstrasse / Heinrich-Heine Strasse in Kreuzberg, in de zomer van 1989. Even verderop lag, aan de Oost-Berlijnse kant, een spookstation waar de metrotreinen van de West-Berlijnse U8 zonder te stoppen doorheen reden. Langs de Stallschreiberstrasse en de Sebastianstrasse is 20 jaar later nog steeds de braakliggende gond te zien die ooit grensgebied was. De oude grenspost zelf, is inmiddels parkeerterrein…

In Hilversum staan in de buurt van de Wisseloord Studio's, waar The Rolling Stones en The Police ooit hun platen kwamen opnemen, een stel witte villa's en die staan er al een tijdje. Leeg. Ik heb daar vroegâh om de hoek gewoond in een tot huurappartementen omgetoverde villa. Dit tot grote ergernis van de buren want er kwam zomaar opeens pleps in de buurt wonen; een buurt die notabene als goudkust wordt omschreven. Op de plaats waar nu die villa's staan was er ooit bos maar op een dag werden de bomen gerooid en de grond bouwrijp gemaakt waarna het werk opeens jarenlang stil lag en de natuur weer bezit nam van de vernietigde bosstrook. Acties en protesten uit de buurt denk ik en wat mij betreft met reden. Maar na verloop van lange tijd werden de werkzaamheden hervat en nu staan er dus een stel witte appartementen. Die staan er al weer een poosje en ik meen gezien te hebben dat er slechts drie bewoond zijn. Gisteren ben ik er een paar kiekjes gaan maken en werd ik met argusogen gadegeslagen door een vrouw die in de modelwoning aanwezig was. Ze heeft me vanachter de vitrage bespiedt en me geen moment uit het oog verloren. Als ik de hoek omging liep ze snel naar een ander raam. Het liefst had ze me weggestuurd! Zou ze me voor een of andere journalist hebben aangezien die foto's kwam maken ter illustratie van een vernietigend stuk over deze blijkbaar onverhuurbare woningen op een plek waar ooit bos was? Wat 'n opluchting moet dat geweest zijn toen ik weer in de auto stapte en ophoepelde…

Straks stap ik in een andere auto; eentje richting een anonieme Parijse voorstad waar van het weekend 12 partijen hockey worden gespeeld…

Barcelona kent veel prachtige architectuur; teveel om in twee dagdelen te zien. De Sagrada Familia, de magnum opus van Gaudi, is natuurlijk een absolute must maar het Parc Güell is ook niet te versmaden. Wat 'n fabelachtig sprookjespark met z'n enorme salamander, z'n rotsbeelden, z'n rijke zuilengallerij met daar bovenop de als een slang voortkronkelende zitbank die tevens als muur fungeert. En dat alles in mozaiek. Vanaf die zitbank heb je des ochtends, wanneer de zon opkomt, een bloedstollend mooi uitzicht over de stad…

Update: Hierrrr heb ik een setje Barcelona foto's neergezet…

Deze trotse oude stoomloc, een in Kassel gebouwde Henschel, staat in het natuurpark Südgelände in Berlijn. Dat park was vroegâh een rangeeremplacement wat bij de luchthaven Tempelhof behoorde. Na het sluiten van het emplacement is het complete gebied teruggegeven aan de natuur maar de rails, de oude draaischijven en andere voorwerpen die aan vervlogen dagen herinneren liggen er gewoon nog. Het is een oase van rust tussen de S-bahn stations Priesterweg en Südkreuz. Het is me onduidelijk of deze oude machine opzettelijk is achtergelaten, of dat 'ie er later geparkeerd is. Feit is wel dat de loc in 1978 nog onder stoom stond en recentelijk is opgeknapt door treinfanaten die niet konden aanzien dat deze oude dame langzaam maar zeker stond weg te roesten…