Bestemming Berlijn

Zomer 2006. De toegang tot de Verboden Zone bij Peenemünde bleek recht tegenover de oude hoofdingang van het testgebied te liggen. Het was een eenvoudige gesloten slagboom waarnaast een bordje Sperrgebied stond. Ik kon eenvoudig om de slagboom heen fietsen richting m'n doel; Prüfstand VII. Eerst even 'n beetje geschiedenis; Prüfstand VII was de lanceerinrichting waar tijdens de tweede wereldoorlog onder leiding van Wernher Von Braun de Aggregat-4 raket werd gelanceerd. De Aggregat-4 werd later bekend als Vergeltungswaffe-2, de gevreesde V2 dus. Er waren meerdere Prüfstanden, een stuk of elf, maar op die andere werden alleen diverse onderdelen van de raket beproefd. Alleen op Prüfstand VII werd de compleet geassembleerde raket getest en gelanceerd. Na vele mislukkingen werd op 3 oktober 1942 een Aggregat-4 gelanceerd die buiten de aardatmosfeer terecht kwam. Op die datum is dus het ruimtevaarttijdperk begonnen en daarom is Prüfstand VII de ground-zero van de ruimtevaart. En om die reden wilde ik er heen. Om op die plek te staan. Rustig fietste ik door de bossen en opeens stond ik voor een hek. Blijkbaar begon het Sperrgebiet hier pas écht. Dat hek was niet moeilijk te nemen, zelfs niet met 'n moutainbike, dus al rap fietste ik op een verlaten bospad in de richting waar volgens mij de ruïne van de lanceerinrichting te vinden was. Het was doodstil in het bos. Al wat ik hoorde was geritsel van dieren in de bosjes, fladderende vogels en de zacht druppende regen. Kapot gebombardeerde bunkers en verwrongen stalen hulzen van ontplofte munitie wees er op dat ik me op een plek bevond waar ik niet zijn mocht. Vanwege de hevige Britse bombardementen in 1943 bevinden zich nog vele blindgangers rond de diverse testopstellingen, de reden dat het nog steeds Sperrgebiet is. Maar het pad waarop ik me bevond zag er uit alsof het met enige regelmaat werd gebruikt. Door boswachters wellicht of door mensen die het gebied opruimen. Vandaar dat ik aannam dat het een veilig pad was maar toch was ik op m'n hoede. Na 'n tijdje hield het pad op en moest ik op de gok tussen de bomen door op zoek naar m'n doel. Opeens zag ik gebarsten betonnen platen op de grond, de eerste tekenen dat ik de oude testopstelling naderde. Een grote puinberg waar na al die jaren weer bomen op groeiden bevond zich recht voor me. Dat was ooit de grote assemblagehal waar de raketten in elkaar werden gezet. Een roestige spoorlijn liep van de berg puin het bos in. Vóór wat ooit de assemblagehal was lag een brede geul die na al die jaren was overwoekerd met planten en volgelopen met water maar desondanks was te herkennen als de geul waardoor de rechtopstaande raket naar het lanceerplatform werd getransporteerd. Ik was er bijna. Ik stond bijna op de plek waar het tijdperk van de ruimtevaart een aanvang nam; het lanceerplatform! Om me heen zag ik ondergrondse kanalen, waarschijnlijk om vuur en rook tijdens de lancering af te voeren en opeens stond ik voor twee brede betonnen geulen waarop de raket had gestaan en vanwaar 'ie het zwerk ingeschoten werd. De lanceertorens waren natuurlijk verdwenen en de geulen stonden vol water maar toch was dit onmiskenbaar het lanceerplatform waar op 3 oktober 1942 de ruimtevaart begon! En 42 jaar later stonden de amerikanen op de maan, mogelijk gemaakt door dezelfde nazi die in Peenemünde, op de plek waar ik me op dat moment bevond, een Aggregat-4 had gelanceerd. Uiteindelijk kwam Peenemünde na de oorlog in de Sovjetzone te liggen en dat is tevens een van de redenen dat het lanceerplatform al die jaren onaangeroerd in de Verboden Zone heeft gelegen. De regering van de DDR keek niet om naar deze duistere uithoek van Duitsland, al was er wel een basis van de oostduitse luchtmacht te vinden. Rond Peenemünde zijn talrijke begraafplaatsen en gedenktekens voor al die dwangarbeiders die zijn omgekomen tijdens de aanleg van de basis en het assembleren van de raketten. Pas na de Wende werd het Heeresversuchsanstalt Peenemünde omgetoverd tot museum en in de toekomst zal ook Prüfstand VII te bezichtigen zijn. Maar dán staan er hekken en bordjes en is het opgeleukt en niet meer ongerept. Ik zie ze er nog voor aan een replica van een V2 op het platform te zetten. Ik moet er niet aan denken en ben blij dat ik op een regenachtige dag in 2006 de Verboden Zone ben binnengeglipt om de ruïne van het lanceerplatform te zien zoals het er 64 jaar na die historische dag en na hevige bombardementen al die tijd heeft gelegen…

Je ziet ze veel in Berlijn, de flessenrapers die overal in de stad de lege flessen oprapen en uit prullenbakken vissen om de/het Flashenpfand te innen. Plastic of glas, het maakt niet uit. Veel mensen, en dan met name toeristen, nemen niet de moeite om hun lege waterflesje weer in te leveren om het statiegeld terug te krijgen. Na een lange hete dag puilen de prullenbakken in de stad dan ook uit van de lege flesjes en 's ochtends is het in het park oud-Teutoonsch bierflessenrapen geblazen! Want er wordt behoorlijk gezopen in de parken! Al die flesjes worden opgehaald door de flessenrapers en dat zijn echt niet allemaal zwervers. Ik zie doodnormale, goed verzorgde mensen met tassen vol flesjes in de weer. Mensen met fietsmanden vol bierflesjes komen je soms voorbij fietsen, je hoort het gerammel al van verre! Het geld ligt op straat en vooral in de zomer is zo'n tas of mand snel vol. Het loont de moeite en het haalt tevens een berg plastic en glas uit het milieu. Veel flessenrapers leven van een uitkering en vullen zo hun inkomen 'n beetje aan. Na een middagje flessenrapen kan je een avondmaaltijd scoren bij de supermarkt of een vette bek gaan halen bij de McD of de Burger King! Het systeem van sociale uitkeringen wordt in Duitsland Hartz IV genoemd en dat is echt een genadeloos systeem wat mensen tot het absolute bestaansminimum drijft. Er staat zelfs omschreven hoe groot de woning van een uitkeringsgerechtigde mag zijn. Namelijk niet groter dan 65 vierkante meter. Daarmee onstond er na de invoering van Hartz IV meteen een enorm probleem voor de vele werklozen uit het voormalige Oost Duitsland. Die mensen wonen veelal in de bekende Plattenbauten, de droef stemmende Oost Duitse huurkazernes die in Berlijn te vinden zijn in wijken als Marzahn en Neu-Hohenschönhausen. Die woningen zijn namelijk 70 vierkante meter. Dus al die mensen zouden moeten verhuizen naar kleinere woningen, die niet voorhanden zijn. Denk nou niet dat men simpelweg de woonnorm naar 70 vierkante meter heeft opgeschroefd, welnee, dat zou immers gezichtsverlies betekenen voor de ambtenaren die dat allemaal bedacht hebben. Er werd een andere oplossing gezocht en gevonden; in woningen van 70 vierkante meter werd eenvoudig de kleinste kamer gesloten en verzegeld zodat de effectief te benutten woonruimte opeens wél binnen de 65 vierkante meternorm kwam te liggen. En ze kwamen écht controleren of bewoners niet stiekum het zegel hadden gebroken en de kamer weer in gebruik hadden genomen! Er zijn inmiddels veel veranderingen en aanpassingen aan Hartz IV geweest dus wellicht dat die woonnorm ook is aangepast. Maar nog steeds is het gehate Hartz IV geen vetpot en daarom zeulen al die gewone Berlijnse burgers met tassen vol flessen naar de supermarkt om op die manier wat bij te verdienen. Ik keek eens op m'n lege plastic waterflesje; 25 cent statiegeld dus ik zou 't waarschijnlijk ook doen. Je kan er steenrijk mee worden ;-)

De Berlijnse Mauerweg is een fietspad dat grotendeels is aangelegd op of in de buurt van de voormalige grens tussen West en Oost-Berlijn. Het pad volgt zo goed en zo kwaad als het gaat de exacte route van de Berlijnse Muur. Helemaal excact kan dat niet omdat de grens bijvoorbeeld ooit door het midden van de Spree en de Havel liep. Op andere plaatsen zijn gebouwen verrezen of hekken geplaatst en je stuit zelfs ergens op een manege waar paarden je dromerig staan aan te staren. Op die plaatsen moet een omweg worden gemaakt. Een groot probleem voor de bedenkers en uitvoerders van de Mauerweg is het gegeven Privatgrundstück. Dat is met name rond de Griebnitzsee en de Gross Glienicker See het geval. Er staan daar echt kastelen van huizen met onwaarschijnlijk grote achtertuinen die vroeger, vóór de deling van de stad, tot aan de waterkant doorliepen. Dan konden de bewoners zo vanuit de serre een potje gaan zwemmen. Toen de grens werd gesloten is er door de autoriteiten van de DDR botweg grond onteigend om de grensstrook aan te leggen en daar is echt niet over onderhandeld. In plaats van uitzicht over het water zaten veel huizenbezitters nu tegen de hekken van de grens aan te turen en moesten ze machteloos toezien hoe er een patrouilleweg door hun achtertuinen kwam te liggen. En die situatie heeft 28 jaar geduurd. Tot in 1989 het communistische kaartenhuis in elkaar donderde en de grens werd geopend. De patrouilleweg werd het domein van wandelaars en fietsers en de Mauerweg werd bedacht; een prachtig route om West-Berlijn over diezelfde patrouilleweg. Maar de huidige bewoners van de oogverblindende villa's en herenhuizen werden wakker en riepen in koor; leuk hoor zo'n Mauerweg, maar het ding ligt wél op mijn grond! Een heel groot deel van de omwonenden heeft er vrede mee dat er wandelaars en fietsers over hún stukje van de Mauerweg passeren, die hebben een bordje neergezet en daarmee is de kous af, maar er zijn hardliners die hun grond hebben teruggeclaimd en er hekken omheen hebben gezet. Dat is natuurlijk hun goed recht maar met name in Potsdam is de gemeente er niet blij mee en wijst op het historisch belang van de grensweg. Boeie, riepen enkele bewoners en een verbitterde juridische strijd was het gevolg! Potsdam heeft die strijd verloren en het gevolg is dat een van de mooiste route's van de Mauerweg nu ontoegankelijk is. Wandelaars, fietsers en toeristen hebben nu geen toegang meer tot de oevers van de Griebnitzsee en kunnen dus ook de drie historische villa's, waar Churchill, Stalin en Truman ten tijde van de conferentie van Potsdam verbleven, niet meer zien. De gemeente Potsdam procedeerd verder en langs de nog wél toegankelijke stukjes staan inmiddels borden waarop een rode lijn de gesloten delen aangeeft. Langs de Gross Glienicker See is de situatie iets troebeler. Ook hier hebben enkele bewoners hun grond afgeschermd maar je kan botweg doen of je gek bent en over de afzetlinten stappen. Voor er een bewoner via de enorme achtertuin bij je is om je van z'n grond te schoppen ben je alweer een kilometer verder :-) Er is ook een bewoner die die boel niet heeft afgezet maar pesterig grote zwerfkeien op het pad heeft gelegd. Dat is blijkbaar ook z'n goed recht en als je er met je fiets opklapt heb je niets te mekkeren, want Privatgrundstück! Elders liggen erorme betonblokken. Het vervelende is dat er maar één bewoner hoeft te zijn die de boel afzet om de hele route te blokkeren! Toen ik er langs fietste en over diverse afzettingen klom dacht ik even geflurkt; nou héb je al een achtertuin van 50 meter diep, moet je nou die laatste meters ook nog claimen? Ja dus. Elders in de stad ligt de Mauerweg ook over stukjes privegrond maar er wordt nergens zo moeilijk gedaan als rond de exorbitante villa's van de superrijken.

M'n fotoverslag van de rit over de Berliner Mauerweg staat hierrrr en de rest van de foto's staan daarrrr…

Ergens achter het monumentale oude DDR Funkhaus staat aan de oever van de Spree een UFO-huis, ontworpen door de Finse architect Matti Suuronen. Het huis heet Futuro no 13 en dat ding wilde ik wel eens van dichtbij gaan bekijken dus toog ik richting Oost-Berlijn om te ontdekken dat de woning met geen mogelijkheid meer te bereiken is. Achter het Funkhaus is men stevig aan het slopen en de verbaasde portier, aan wie ik vroeg of ik bij het huis mocht kijken, begon over gevaar en privatgrund. Toedeledokie en wegwezen. Naast het Funkhaus liggen een stel volkstuintjes, dus heb ik geprobeerd om via zo'n volkstuintje te glippen maar het was een doordeweekse dag en bovendien vakantie dus waren erg veel volkstuinbewoners aanwezig die me met argusogen in de gaten hielden. Er was een hek waar ik met groot gemak overheen kon, maar zoals opgemerkt; teveel ogen in m'n rug. Een frustrerende tantaluskwelling; je bent op een paar meter afstand maar kan er toch niet bij! Dat UFO-huis is iets voor in het weekend en dan nog het liefst laat in de avond. Dan kan je ongezien achter het Funkhaus komen. Hoe beland ik nu weer uit die kansloze volkstuintjes aan de overkant van de Spree? Er was in geen velden of wegen een brug te bekennen. Geflurkt fietste ik verder en stuitte op een heus veerpontje! Echt een kabouterveerpontje waar een paar man plus fiets op kon. Drs P popte in m'n hoofd op, met waarheden waar geen speld tussen te krijgen is: De oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Dat wordt dan deze kant zodra wij daar zijn aangeland… Van de veerpont wordt een mens weer vrolijk! Op het pontje raak ik aan de praat met de schipper die me iets over het huis wist te vertellen. Het heeft ooit dienst gedaan als kantoor van het aan de overkant van de Spree gelegen en reeds tien jaar gesloten Spreepark, waar ik vorig jaar nog door de beveiliging uitgeschopt ben! Omdat het zo'n klein pontje is, wat bovendien onregelmatig vaart, namelijk alleen als er iemand wil oversteken, vraag ik de schipper of 'ie niet even langs de UFO kan varen. Maar helaas, dat ging niet, ook al was ik de enige passagier. Eenmaal aan de overkant kon ik de UFO zien staan maar met een 10-20mm groothoeklens viel 'ie niet te fotograferen. Het was de enige keer dat ik om een telelens verlegen zat. Dus doen we het maar met een foto van Dennis Gerbeckx, een Berlijnse urban explorer die zich niet door volkstuintjes, gesloten hekken en onwillge portiers laat stoppen. Verder fietste ik en in gindse verte dook reeds de Treptowerbrug op. En weer was daar Drs P; en als de pont zo lang was als de breedte van de stroom, dan kon hij blijven liggen zei me laatst een econoom…

Aangekomen bij de voormalige grensovergang aan de Sonnenallee zie ik een man met een fietshelm op z'n dop en een stevig rijwiel onder z'n achterste op een kaart staan turen. Als hij gedesorienteerd om zich heen kijkt merkt hij me op en vraagt of ik ook een Mauerwegfietser ben. Hij weet niet hoe hij verder moet want het grensverloop is hier wat troebel en er zijn meerdere opties. Ik weet wél hoe hij verder moet want ik heb de complete Mauerweg al eens gefietst dus wijs ik hem de weg. Ik mag mezelf inmiddels een ervaren Mauerwegfietser noemen! Dûh! We raken aan de praat en de man verteld dat hij het rondje om West-Berlijn in één dag wil fietsen. Zo, ga d'r maar aanstaan want dat is geen eenvoudige opgave! Het rondje West-Berlijn is ergens tussen de 180 en 200 kilometer lang, een afstand waar men in de Tour de France de schouders over ophaalt maar dát gaat grotendeels over mooi geasfalteerde wegen! De Mauerweg is een bonte verzameling van asfalt, bospaden, klinkerwegen, kasseien, vals plat, gaten in de weg, mul zand, blubber en alles wat je verder nog kan bedenken en dan zwijg ik nog over het gepuzzel op plaatsen waar de route slecht is aangegeven. Je moet zelfs ergens met de boot om de Havel over te steken, wat erg aangenaam is want koffie is op de boot ruim voorhanden! De man fietst de Mauerweg met de klok mee en ik fiets 'm dit keer tegen de klok in en als we elkaar gedag zeggen vraag ik me af of ik 'm vandaag nog tegenkom want ik was niet van plan om het rondje in één dag te doen. Ik fiets op m'n dooie akkertje verder en neem de tijd om de route te fotograferen en 'n half uurtje nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg gepasseerd ben hoor ik héééééééé en sjeest diezelfde man met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met 't zuur in de benen aan 't beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerd zich in m'n hoofd en ik zie dat hij sinds die ochtend écht een enorm stuk heeft afgelegd! Hij heeft dus flink doorgetrapt en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ga ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish heeft gekozen. Dat gaat hij redden, denk ik, die is over dik twee uur klaar met z'n tocht! Chapeau! Uiteindelijk heb ik de tocht in twee dagen gedaan. Twee jaar geleden waren dat er nog vier en nu spookt het door m'n hoofd; één dag…zal ik ook…?

In de buurt van de Potsdamer Platz staat nog een oude wachttoren van de oostduitse grenstroepen. Het is een kleine toren die daar nooit heeft gestaan maar die elders uit de grensstrook naar de Erna Berger Strasse is versleept, waar 'ie nu eenzaam en alleen grenstoren staat te zijn. Er zijn namelijk maar weinig toeristen die de grenstoren zien of van het bestaan af weten. Er staan nergens bordjes die op de aanwezigheid van de toren wijzen. Veel aanloop heeft de toren dus niet en dat komt omdat de Erna Berger Strasse een doodlopende straat is. Er woont ook vrijwel niemand omdat via het straatje de bedrijven die aan de Leipziger Platz gevestigd zijn worden bevoorraad. Het is echt een dode pishoek waar ook het laatste nog braakliggende stukje grond van de oude grensstrook te vinden is. Peperdure grond waar blijkbaar niets mee te beginnen valt. Het lijkt er op dat men na het voltooien van de nieuwe Potsdamer Platz met schaamte ontdekte dat er nergens een grenstoren ter herinnering aan de tweedeling van de stad gepland was en dat men naarstig op zoek ging naar een plek om zo'n gevaarte alsnog te plaatsen. Een lastige opgave omdat het hele gebied inmiddels propvol gebouwd is. De hoek van de Stresemannstrasse en de Erna Berger Strasse zou mooi zijn geweest; da's een door toeristen druk bewandelde route waar de toren beter tot z'n recht zou komen. Maar dat zal wel niet kunnen vanwege privatgrund enzo, een heet item in Berlijn waar ook de Mauerweg last van heeft. Nu staat de toren gewoon op gemeentegrond naast een parkeerzuil in een doodlopende straat waar 'ie, gezien het feit dat de toegangsdeur er al half uitgetrokken is en de toren vol afval is gestort, aan vandalisme onderhevig is. Er zijn in Berlijn nog vier grenstorens te vinden die wél op hun originele plek in de voormale grensstrook staan. Twee daarvan bevinden zich vér buiten het centrum en de andere twee staan in Treptow en aan de Kieler Strasse.

Ja, ik ben weer terug van 'n weekje fietsen in Berlijn. Eerst maar eens m'n 338 foto's sorteren en bewerken en daarna wat schrijven over wat ik daar beleeft en gezien heb. Pijn in m'n reedt is thans mijn deel! Tegen de toestand van de Berlijnse fietschpaden is geen gelzadel opgewassen!

Het plan was dus om zondag de 11e heel vroeg naar Berlijn te vertrekken en daar de WK finale op de Potsdamer Platz te gaan zien. Want ik denk nog steeds dat er een finale Duitsland-Brazilie komt. Maar m'n dochter heeft in haar eerste vakantieweek een zgn verzorgpony, dus heb ik m'n plannen gewijzigd en ga ik nu de laatste week van juli naar Berlijn. Ik wil weer een groot deel van de Berliner Mauerweg fietsen. Misschien wel weer de hele circel want ik ken mezelf; ben ik er eenmaal aan begonnen, dan moet het worden volbracht! Twee jaar geleden heb ik de Mauerweg ook al eens gefietst maar nu heb ik meer info over hoe de grenslijn daadwerkelijk liep en heb ik een betere kaart voor als ik net als toen de grens kwijt ben. Bovendien ken ik het grootste deel van de grenslijn die buitenom Berlijn liep inmiddels uit het hoofd. Ditmaal wil ik de ring tegen de klok in fietsen met de oude grensovergang Dreilinden als startpunt. Waar ik tegen opzie is dat er een rugzak mee moet met, of regenkleding, of een shipload aan proviand plus m'n loodzware Nikon D70, want ik wil ook betere foto's maken dan destijds met een el-cheapo cameraatje! (…klik…) M'n eerste dag heb ik al min of meer gepland. Ik wil van Dreilinden zuidelijk onder Berlijn door fietsen naar een plek waar nog een oude grenstoren te vinden is die merkwaardig genoeg erg ver van de oude grens af staat. Altijd leuk om eens te kijken hoe dat komt. Dan ben ik opeens in de buurt van Betriebsbahnhof Schöneweide waar een verlaten rangeeremplacement inclusief Lokschuppen te vinden is. Daarna ben ik van plan door te fietsen naar het Funkhaus aan de Nalepastrasse in Oost-Berlijn omdat daar aan de oever van de Spree een soort UFO schijnt te staan; een destijds ultramodern woonhuis. Als het eind juli net zo blubberheet is als hedentendagedezedagen ga ik 's ochtends vroeg en 's avonds laat fietsen met een siësta er tussenin. Dat ben ik trouwens zowieso van plan, om eens een nachttocht te maken. Ik zie het wel. De lezer moest eens weten hoe ongelofelijk veel zin ik heb om weer in m'n eentje rond de stad te fietsen. Het geeft me rust, m'n hoofd loopt leeg en m'n batterij vol. Twee jaar geleden heb ik op één dag negen uur op de fiets gezeten en toen ik bij het hotel kwam had ik het gevoel dat er nog wel een paar uur bij kon…

Eigenlijk ben ik wel 'n beetje klaar met die sneeuw, het heeft nu lang genoeg geduurd! Afgelopen weekend zijn wij loonslaven wederom meerdere keren in het holst van de nacht over besneeuwde snelwegen vanaf diverse stadions in den lande naar huis geglibbert. Is leuk voor 'n keer, maar niet na élke klus. Vorige week lagen we bijna collectief in de vangrail in de bocht van de A1 naar de A27. Dat ging maar net goed! En op een of andere manier valt die ijzel en sneeuwellende altijd in het weekend… In de Duitse pers lees ik dat de sneeuwperiode wel eens tot april zou kunnen aanhouden. Maar goed, hoe verder richting het oosten, hoe slechter de omstandigheden. Mijn geliefde en wonderschone Duitse eiland Rügen is zo'n beetje compleet van de buitenwereld afgesloten, maar het is er nu met al dat krui-ijs op de stranden wel fabelachtig mooi! De laatste keer dat Rügen volledig ingesneeuwd was, was in de strenge winter van 78/79 en toen is het Oostduitse leger ingezet om het eiland te ontzetten. Er lagen daar meerdere legeronderdelen en de Russen zaten in Prora, dus die inzet was zó geregeld! De "bevrijding" van Rügen stond bij het gewone volk in de DDR bekend als de enige keer dat de Nationale Volks Armee daadwerkelijk iets voor het volk heeft gedaan! In een museumpje in Göhren heb ik foto's en filmpjes gezien van die toestand en ik zeg, de huidige situatie is er nog nix bij!

Ondertussen worstel ik verder met m'n blog en werd ik er fijntjes op attent gemaakt dat de layout wel héél erg op Windows Vista lijkt! Ben ik lekker mee als verstokt Apple gebruiker! Ik had geen idee, al had ik het kunnen weten vanwege die typische Windows startknop, links onderin. Die knop, waar nu nog een potloodje (?) op afgebeeld is, verander ik nog wel in een knop met een Apple-logo! Dûh! Verders heb ik een andere Flickr-widget geplaatst en wil ik een nog een lightbox om foto's in te plaatsen zodat ik geen hele brede afbeeldingen meer in de blogs hoef te zetten. Zo blijf ik bezig en leer ik steeds beter code lezen…

Update-1: 04-02-2010: Windows Orb rechts links onderin vervangen voor een Apple Orb ;-)

Update-2: 04-02-2010: Lightbox toegevoegd. Klik op de Apple-Orb link hierboven en kijk of 't werkt…

De Lenné Driehoek in Berlijn was een stukje grond met een oppervlakte van ongeveer 4 vierkante kilometer dat omgrenst werd door de Lennéstrasse, de Eberstrasse en de Bellevuestrasse. De driehoek lag in West-Berlijn pal tegen De Muur, maar was Oostduits grondgebied al stond er alleen wat prikkeldraad omheen. De DDR had De Muur namelijk in een rechte lijn langs de Ebertstrasse neergezet en de taartpunt afgesneden van de rest van Oost-Berlijn. Maar het was en bleef wél Oostduits gebied en de West-Berlijnse autoriteiten hadden er dus niets te vertellen. Ook de politie niet. Het gevolg was dat er in de 80er jaren een vrijstaat van hippies, chaoten, links-radikalen, kunstenaars en vrijdenkers ontstond, oogluikend toegestaan door de DDR die de bewoners als vluchtelingen van het verderfelijke Westerse systeem zag. De driehoek stond vol met woonwagens en tenten en er heerste gezellige anarchie. Ik ben er destijds een paar keer overheen gewandeld maar ik heb geen foto's, omdat het maken van foto's niet erg op prijs werd gesteld. West-Berlijn had grote plannen met de driehoek en was er dus op gebrand het gebied terug te krijgen. In de zomer van 1988 kwamen Oost en West een gebiedsruil overeen waardoor de driehoek weer West-Berlijns grondgebied werd. De bewoners verzetten zich hevig tegen ontruiming door de West-Berlijnse politie maar waren omsingeld. Hun enige uitweg was over De Muur. Ongeveer 180 bewoners klommen met hulp van DDR grenssoldaten over De Muur waarna ze in gereedstaande vrachtwagens door de grensstrook werden weggevoerd, een heerlijk ontbijtje als gasten van de DDR kregen geserveerd om vervolgens allervriendelijkst uitgezwaaid te worden op grensstation Friedrichstrasse alwaar ze op de S-Bahn naar West-Berlijn werden gezet. Het hele West-Berlijnse autobahn en tunnelplan werd achterhaald door de val van De Muur en heutzutage maakt de driehoek deel uit van de volgebouwde nieuwe Potsdamer Platz…

Toen ik op 4 november 1989 in Oost-Berlijn bij de grote demonstratie aanwezig was, maakte ik daar natuurlijk wat foto's. Telkens als ik later een van die foto's weer zag, rezen er een paar vraagjes. Niet twintig jaar lang hoor, maar gewoon als ik de foto bekeek en bijvoorbeeld ook toen ik de foto naar Flickr omhoog aan het laden was. Ik heb het over deze foto. We zien de grote menigte demonstranten op Alexanderplatz. Ergens links van het midden zien we een man op z'n dooie akkertje een sigaretje staan roken. Hij lijkt alleen te zijn, wat ik opmaak uit de vrije ruimte die om hem heen is. Wie is die bebaarde man en waarom staat hij met z'n rug naar de menigte? Ik heb het me vaak afgevraagd. Waarom trekt hij de aandacht? Juist omdat hij met z'n rug naar de anderen staat en richting fotograaf kijkt, of omdat hij zich vlak bij de gulden snede bevindt? Of een combi van beiden? Niet dat het van belang is verder, maar ik heb het me meerdere malen afgevraagd. Net als de vraag hoeveel Stasi's er op de foto staan. Toen ik de foto nam heb ik de man niet opgemerkt, ik was veel te druk bezig om de gebouwen in de achtergrond recht op de prent te krijgen en niet schots en scheef, wat al snel het geval is als je met een groothoeklens fotografeert.

Onlangs kreeg ik een emailtje van een kunstenares uit Berlijn. Ze had de foto op m'n Flickr-site gezien en de desbetreffende man als een oude vriend herkend. Ze wilde de foto graag kopen. Ik heb de originele print opgezocht en daar een HiRes scan van gemaakt die ik haar heb toegezonden, zodat ze zelf een print kan laten maken. Ik heb net antwoord; ze is er erg blij mee en dik twintig jaar nadat ik de foto heb gemaakt weet ik nu ook wie de bebaarde man is. Het betreft de in 1938 geboren schilder Lothar Böhme, afkomstig uit Berlijn…

Deze foto kwam ik ergens op Flickr tegen. Het is een interessante foto van Oostduitse grenstroepen die De Muur repareren. Aan de westkant van De Muur staan vier bewakers met een Oostduitse herder de werklieden te bewaken. Het lijkt alsof de vier bewakers in West-Berlijn staan, maar dat is niet zo. De Muur stond namelijk niet op de daadwerkelijke grenslijn, maar een paar meter naar binnen op Oostduits grondgebied. Het gevolg was dat iedereen die zich aan de westkant dicht tegen De Muur ophield, zich nog steeds op Oostduits gebied bevond. Dat was gedaan om reparaties als die op de foto te kunnen uitvoeren zonder dat de Oostduitse troepen daarbij op Westduits grondgebied terecht kwamen. Twee van de bewakers staan echt strak tegen de grenslijn aan; een stap verder en ze zijn in West-Berlijn…

Op deze foto is die Oostduitse strook aan de westkant van De Muur ook te zien. Het is het ongeplaveide stukje wat tussen De Muur en het kleine plantsoentje ligt. De rechterkant van het plantsoentje is de werkelijke grenslijn…

Eu adoro imagens. Acho que elas podem traduzir situações muito melhor do que palavras bonitas e bem encadeadas (tese já difundida naquele dito popular “uma imagem vale mais que mil palavras”). Fazendo minhas pesquisas corriqueiras, me deparo com uma preciosidade, uma relíquia de verdade. Assim, facilmente ao meu alcance no flickr. Imediatamente comentei e parabenizei o autor das imagens e pedi para usar algumas delas aqui. Felizmente ele me autorizou e nos próximos dias os leitores do Memórias do Muro vão poder ver e sentir um pouco da Berlim dividida, do país comunista acinzentado e dos momentos corriqueiros tão bem guardados em belas imagens! As fotos são de Berlim Ocidental e Berlim Oriental no período entre 1988 e 1990. Clicando nelas, você poderá ir direto ao link correspondente no Flickr de JM van Elk.

Interesse van een in Duitsland woonachtig Brazilaans journaliste, in het Portugees. Even door Google Translations trekken en dan krijg je het volgende hilarische koeterwaals:

Ik hou van foto's. Ik denk dat ze kunnen situaties veel beter dan mooie woorden en goed verbonden (thesis vertalen is wijdverbreid populair te zeggen dat "een beeld zegt meer dan duizend woorden"). Doen mijn onderzoek elke dag, ik kom over een juweel, een overblijfsel van de waarheid. Zo gemakkelijk toegankelijk voor mij op Flickr. Onmiddellijk zei ik en feliciteerde de auteur van de beelden en gevraagd om een aantal van hen hier te gebruiken. Gelukkig liet hij mij en de komende dagen de lezers van de Wall of Memories zal kunnen zien en voelen een beetje verdeeld Berlijn, de communistische land grijs en alledaagse momenten en bewaard in prachtige beelden! De foto's zijn afkomstig uit West-Berlijn en Oost-Berlijn in de periode tussen 1988 en 1990. Er op te klikken, kunt u direct naar de betreffende link in Flickr JM van Elk.

Dat zeg ik :-)

In 2012 komt er een nieuwe Trabant. Tenminste, als tegen die tijd de aarde al niet vergaan is. De herboren Trabant zit al een poosje in de koker. Eerst was er sprake van dat er een newTrabi zou komen met een BMW 316 motor in het vooronder, later dat 'ie gegarandeerd onder de 10.000 euro verkocht zou worden en nu is er sprake van de Trabi nT, een Trabant met electromotor. Dat laatste kon wel eens de achillishiel zijn want met een electromotor kan de nieuwe Trabi niet méér worden dan een leuk stadsautootje met beperkte actieradius. Maar hoogst politiek en milieucorrect is 't idee wel, en daar zal het óók wel om gaan. Als die door Nils Poschwatta ontworpen electroTrabi eenmaal op de markt is, zou ik er als fabrikant meteen een versie met voornoemde BMW motor tegenoverheen gooien, want alleen dán gaat 't ding en succes worden! De Trabi nT heeft in mijn ogen dezelfde retropotentie als de VW Beetle, de Mini en de Fiat 500. Mocht er een versie met benzinemotor komen, die ook nog een strenge winter aankan, dan gaat Jo nú al sparen voor een RetroTrabi! Ech wel!

Wat 'n verwennerij de laatste tijd voor een Berlijn liefhebber als ik! Films en documentaires in overvloed op de tv, zeg ik. Neem nou vanavond om 23:55 op Nederland 2; een film over konijntjes in de grensstrook tussen de twee muren. En morgen om 22:50 in Holland Doc; een film over 24 uur Berlijn. En dan als uitsmijter op vrijdagavond om 23:40 op Nederland 2 de geweldige speelfilm Goodbye Lenin waarin een Oost Berlijnse vrouw vóór de Wende in coma raakt en pas ná de Wende weer ontwaakt. Maar omdat ze nog zwak is en geen stress kan verdragen verteld niemand haar dat de DDR niet meer bestaat… Aanrader! Laat maar draaien die harddisk recorders! En al dat schoons wordt ons voorgeschoteld door dat langharig werkschuw tuig van den VPRO, zoals mijn opa zaliger altijd te pas en te onpas riep. Gisteravond heb ik op De Belg naar een lange film over de opkomst en ondergang van de DDR zitten kijken, terwijl ik afgelopen maandag op het ZDF aangenaam verrast werd door de aangrijpende film Das Wunder Von Berlin. Even zoeken en ja hoor, ook het ZDF heeft een mediatheek zodat de complete film hierrrr bekeken kan worden!

Ondertussen zijn de bezoekersaantallen op m'n Flickr site spectaculair gestegen en wordt deze set veelvuldig bekeken. Morgen bekijken ze die set in de klas van m'n dochter, omdat ze het daar ook over de Berlijnse Muur hebben gehad. En ze neemt een van m'n kroonjuwelen mee naar school; een zelfgehakt stukje Muur, afkomstig van het stuk aan de Zimmerstrasse, tussen Checkpoint Charlie en het oude ministerie van de Luftwaffe…