Bestemming Berlijn

Je ziet ze veel in Berlijn, de flessenrapers die overal in de stad de lege flessen oprapen en uit prullenbakken vissen om de/het Flashenpfand te innen. Plastic of glas, het maakt niet uit. Veel mensen, en dan met name toeristen, nemen niet de moeite om hun lege waterflesje weer in te leveren om het statiegeld terug te krijgen. Na een lange hete dag puilen de prullenbakken in de stad dan ook uit van de lege flesjes en 's ochtends is het in het park oud-Teutoonsch bierflessenrapen geblazen! Want er wordt behoorlijk gezopen in de parken! Al die flesjes worden opgehaald door de flessenrapers en dat zijn echt niet allemaal zwervers. Ik zie doodnormale, goed verzorgde mensen met tassen vol flesjes in de weer. Mensen met fietsmanden vol bierflesjes komen je soms voorbij fietsen, je hoort het gerammel al van verre! Het geld ligt op straat en vooral in de zomer is zo'n tas of mand snel vol. Het loont de moeite en het haalt tevens een berg plastic en glas uit het milieu. Veel flessenrapers leven van een uitkering en vullen zo hun inkomen 'n beetje aan. Na een middagje flessenrapen kan je een avondmaaltijd scoren bij de supermarkt of een vette bek gaan halen bij de McD of de Burger King! Het systeem van sociale uitkeringen wordt in Duitsland Hartz IV genoemd en dat is echt een genadeloos systeem wat mensen tot het absolute bestaansminimum drijft. Er staat zelfs omschreven hoe groot de woning van een uitkeringsgerechtigde mag zijn. Namelijk niet groter dan 65 vierkante meter. Daarmee onstond er na de invoering van Hartz IV meteen een enorm probleem voor de vele werklozen uit het voormalige Oost Duitsland. Die mensen wonen veelal in de bekende Plattenbauten, de droef stemmende Oost Duitse huurkazernes die in Berlijn te vinden zijn in wijken als Marzahn en Neu-Hohenschönhausen. Die woningen zijn namelijk 70 vierkante meter. Dus al die mensen zouden moeten verhuizen naar kleinere woningen, die niet voorhanden zijn. Denk nou niet dat men simpelweg de woonnorm naar 70 vierkante meter heeft opgeschroefd, welnee, dat zou immers gezichtsverlies betekenen voor de ambtenaren die dat allemaal bedacht hebben. Er werd een andere oplossing gezocht en gevonden; in woningen van 70 vierkante meter werd eenvoudig de kleinste kamer gesloten en verzegeld zodat de effectief te benutten woonruimte opeens wél binnen de 65 vierkante meternorm kwam te liggen. En ze kwamen écht controleren of bewoners niet stiekum het zegel hadden gebroken en de kamer weer in gebruik hadden genomen! Er zijn inmiddels veel veranderingen en aanpassingen aan Hartz IV geweest dus wellicht dat die woonnorm ook is aangepast. Maar nog steeds is het gehate Hartz IV geen vetpot en daarom zeulen al die gewone Berlijnse burgers met tassen vol flessen naar de supermarkt om op die manier wat bij te verdienen. Ik keek eens op m'n lege plastic waterflesje; 25 cent statiegeld dus ik zou 't waarschijnlijk ook doen. Je kan er steenrijk mee worden ;-)

De Berlijnse Mauerweg is een fietspad dat grotendeels is aangelegd op of in de buurt van de voormalige grens tussen West en Oost-Berlijn. Het pad volgt zo goed en zo kwaad als het gaat de exacte route van de Berlijnse Muur. Helemaal excact kan dat niet omdat de grens bijvoorbeeld ooit door het midden van de Spree en de Havel liep. Op andere plaatsen zijn gebouwen verrezen of hekken geplaatst en je stuit zelfs ergens op een manege waar paarden je dromerig staan aan te staren. Op die plaatsen moet een omweg worden gemaakt. Een groot probleem voor de bedenkers en uitvoerders van de Mauerweg is het gegeven Privatgrundstück. Dat is met name rond de Griebnitzsee en de Gross Glienicker See het geval. Er staan daar echt kastelen van huizen met onwaarschijnlijk grote achtertuinen die vroeger, vóór de deling van de stad, tot aan de waterkant doorliepen. Dan konden de bewoners zo vanuit de serre een potje gaan zwemmen. Toen de grens werd gesloten is er door de autoriteiten van de DDR botweg grond onteigend om de grensstrook aan te leggen en daar is echt niet over onderhandeld. In plaats van uitzicht over het water zaten veel huizenbezitters nu tegen de hekken van de grens aan te turen en moesten ze machteloos toezien hoe er een patrouilleweg door hun achtertuinen kwam te liggen. En die situatie heeft 28 jaar geduurd. Tot in 1989 het communistische kaartenhuis in elkaar donderde en de grens werd geopend. De patrouilleweg werd het domein van wandelaars en fietsers en de Mauerweg werd bedacht; een prachtig route om West-Berlijn over diezelfde patrouilleweg. Maar de huidige bewoners van de oogverblindende villa's en herenhuizen werden wakker en riepen in koor; leuk hoor zo'n Mauerweg, maar het ding ligt wél op mijn grond! Een heel groot deel van de omwonenden heeft er vrede mee dat er wandelaars en fietsers over hún stukje van de Mauerweg passeren, die hebben een bordje neergezet en daarmee is de kous af, maar er zijn hardliners die hun grond hebben teruggeclaimd en er hekken omheen hebben gezet. Dat is natuurlijk hun goed recht maar met name in Potsdam is de gemeente er niet blij mee en wijst op het historisch belang van de grensweg. Boeie, riepen enkele bewoners en een verbitterde juridische strijd was het gevolg! Potsdam heeft die strijd verloren en het gevolg is dat een van de mooiste route's van de Mauerweg nu ontoegankelijk is. Wandelaars, fietsers en toeristen hebben nu geen toegang meer tot de oevers van de Griebnitzsee en kunnen dus ook de drie historische villa's, waar Churchill, Stalin en Truman ten tijde van de conferentie van Potsdam verbleven, niet meer zien. De gemeente Potsdam procedeerd verder en langs de nog wél toegankelijke stukjes staan inmiddels borden waarop een rode lijn de gesloten delen aangeeft. Langs de Gross Glienicker See is de situatie iets troebeler. Ook hier hebben enkele bewoners hun grond afgeschermd maar je kan botweg doen of je gek bent en over de afzetlinten stappen. Voor er een bewoner via de enorme achtertuin bij je is om je van z'n grond te schoppen ben je alweer een kilometer verder :-) Er is ook een bewoner die die boel niet heeft afgezet maar pesterig grote zwerfkeien op het pad heeft gelegd. Dat is blijkbaar ook z'n goed recht en als je er met je fiets opklapt heb je niets te mekkeren, want Privatgrundstück! Elders liggen erorme betonblokken. Het vervelende is dat er maar één bewoner hoeft te zijn die de boel afzet om de hele route te blokkeren! Toen ik er langs fietste en over diverse afzettingen klom dacht ik even geflurkt; nou héb je al een achtertuin van 50 meter diep, moet je nou die laatste meters ook nog claimen? Ja dus. Elders in de stad ligt de Mauerweg ook over stukjes privegrond maar er wordt nergens zo moeilijk gedaan als rond de exorbitante villa's van de superrijken.

M'n fotoverslag van de rit over de Berliner Mauerweg staat hierrrr en de rest van de foto's staan daarrrr…

Ergens achter het monumentale oude DDR Funkhaus staat aan de oever van de Spree een UFO-huis, ontworpen door de Finse architect Matti Suuronen. Het huis heet Futuro no 13 en dat ding wilde ik wel eens van dichtbij gaan bekijken dus toog ik richting Oost-Berlijn om te ontdekken dat de woning met geen mogelijkheid meer te bereiken is. Achter het Funkhaus is men stevig aan het slopen en de verbaasde portier, aan wie ik vroeg of ik bij het huis mocht kijken, begon over gevaar en privatgrund. Toedeledokie en wegwezen. Naast het Funkhaus liggen een stel volkstuintjes, dus heb ik geprobeerd om via zo'n volkstuintje te glippen maar het was een doordeweekse dag en bovendien vakantie dus waren erg veel volkstuinbewoners aanwezig die me met argusogen in de gaten hielden. Er was een hek waar ik met groot gemak overheen kon, maar zoals opgemerkt; teveel ogen in m'n rug. Een frustrerende tantaluskwelling; je bent op een paar meter afstand maar kan er toch niet bij! Dat UFO-huis is iets voor in het weekend en dan nog het liefst laat in de avond. Dan kan je ongezien achter het Funkhaus komen. Hoe beland ik nu weer uit die kansloze volkstuintjes aan de overkant van de Spree? Er was in geen velden of wegen een brug te bekennen. Geflurkt fietste ik verder en stuitte op een heus veerpontje! Echt een kabouterveerpontje waar een paar man plus fiets op kon. Drs P popte in m'n hoofd op, met waarheden waar geen speld tussen te krijgen is: De oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Dat wordt dan deze kant zodra wij daar zijn aangeland… Van de veerpont wordt een mens weer vrolijk! Op het pontje raak ik aan de praat met de schipper die me iets over het huis wist te vertellen. Het heeft ooit dienst gedaan als kantoor van het aan de overkant van de Spree gelegen en reeds tien jaar gesloten Spreepark, waar ik vorig jaar nog door de beveiliging uitgeschopt ben! Omdat het zo'n klein pontje is, wat bovendien onregelmatig vaart, namelijk alleen als er iemand wil oversteken, vraag ik de schipper of 'ie niet even langs de UFO kan varen. Maar helaas, dat ging niet, ook al was ik de enige passagier. Eenmaal aan de overkant kon ik de UFO zien staan maar met een 10-20mm groothoeklens viel 'ie niet te fotograferen. Het was de enige keer dat ik om een telelens verlegen zat. Dus doen we het maar met een foto van Dennis Gerbeckx, een Berlijnse urban explorer die zich niet door volkstuintjes, gesloten hekken en onwillge portiers laat stoppen. Verder fietste ik en in gindse verte dook reeds de Treptowerbrug op. En weer was daar Drs P; en als de pont zo lang was als de breedte van de stroom, dan kon hij blijven liggen zei me laatst een econoom…

Aangekomen bij de voormalige grensovergang aan de Sonnenallee zie ik een man met een fietshelm op z'n dop en een stevig rijwiel onder z'n achterste op een kaart staan turen. Als hij gedesorienteerd om zich heen kijkt merkt hij me op en vraagt of ik ook een Mauerwegfietser ben. Hij weet niet hoe hij verder moet want het grensverloop is hier wat troebel en er zijn meerdere opties. Ik weet wél hoe hij verder moet want ik heb de complete Mauerweg al eens gefietst dus wijs ik hem de weg. Ik mag mezelf inmiddels een ervaren Mauerwegfietser noemen! Dûh! We raken aan de praat en de man verteld dat hij het rondje om West-Berlijn in één dag wil fietsen. Zo, ga d'r maar aanstaan want dat is geen eenvoudige opgave! Het rondje West-Berlijn is ergens tussen de 180 en 200 kilometer lang, een afstand waar men in de Tour de France de schouders over ophaalt maar dát gaat grotendeels over mooi geasfalteerde wegen! De Mauerweg is een bonte verzameling van asfalt, bospaden, klinkerwegen, kasseien, vals plat, gaten in de weg, mul zand, blubber en alles wat je verder nog kan bedenken en dan zwijg ik nog over het gepuzzel op plaatsen waar de route slecht is aangegeven. Je moet zelfs ergens met de boot om de Havel over te steken, wat erg aangenaam is want koffie is op de boot ruim voorhanden! De man fietst de Mauerweg met de klok mee en ik fiets 'm dit keer tegen de klok in en als we elkaar gedag zeggen vraag ik me af of ik 'm vandaag nog tegenkom want ik was niet van plan om het rondje in één dag te doen. Ik fiets op m'n dooie akkertje verder en neem de tijd om de route te fotograferen en 'n half uurtje nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg gepasseerd ben hoor ik héééééééé en sjeest diezelfde man met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met 't zuur in de benen aan 't beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerd zich in m'n hoofd en ik zie dat hij sinds die ochtend écht een enorm stuk heeft afgelegd! Hij heeft dus flink doorgetrapt en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ga ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish heeft gekozen. Dat gaat hij redden, denk ik, die is over dik twee uur klaar met z'n tocht! Chapeau! Uiteindelijk heb ik de tocht in twee dagen gedaan. Twee jaar geleden waren dat er nog vier en nu spookt het door m'n hoofd; één dag…zal ik ook…?

In de buurt van de Potsdamer Platz staat nog een oude wachttoren van de oostduitse grenstroepen. Het is een kleine toren die daar nooit heeft gestaan maar die elders uit de grensstrook naar de Erna Berger Strasse is versleept, waar 'ie nu eenzaam en alleen grenstoren staat te zijn. Er zijn namelijk maar weinig toeristen die de grenstoren zien of van het bestaan af weten. Er staan nergens bordjes die op de aanwezigheid van de toren wijzen. Veel aanloop heeft de toren dus niet en dat komt omdat de Erna Berger Strasse een doodlopende straat is. Er woont ook vrijwel niemand omdat via het straatje de bedrijven die aan de Leipziger Platz gevestigd zijn worden bevoorraad. Het is echt een dode pishoek waar ook het laatste nog braakliggende stukje grond van de oude grensstrook te vinden is. Peperdure grond waar blijkbaar niets mee te beginnen valt. Het lijkt er op dat men na het voltooien van de nieuwe Potsdamer Platz met schaamte ontdekte dat er nergens een grenstoren ter herinnering aan de tweedeling van de stad gepland was en dat men naarstig op zoek ging naar een plek om zo'n gevaarte alsnog te plaatsen. Een lastige opgave omdat het hele gebied inmiddels propvol gebouwd is. De hoek van de Stresemannstrasse en de Erna Berger Strasse zou mooi zijn geweest; da's een door toeristen druk bewandelde route waar de toren beter tot z'n recht zou komen. Maar dat zal wel niet kunnen vanwege privatgrund enzo, een heet item in Berlijn waar ook de Mauerweg last van heeft. Nu staat de toren gewoon op gemeentegrond naast een parkeerzuil in een doodlopende straat waar 'ie, gezien het feit dat de toegangsdeur er al half uitgetrokken is en de toren vol afval is gestort, aan vandalisme onderhevig is. Er zijn in Berlijn nog vier grenstorens te vinden die wél op hun originele plek in de voormale grensstrook staan. Twee daarvan bevinden zich vér buiten het centrum en de andere twee staan in Treptow en aan de Kieler Strasse.

Als ik de trap naar de Böse Brücke beklim komt er een jongen naar beneden gestormt, op de hielen gezeten door een politieagent. De dienstwagen van de agent staat midden op de brug stil. Er is overduidelijk iets aan de hand maar blijkbaar is de onverlaat ontkomen want even later keert de agent in z'n eentje terug. Een oude vrouw met een fiets kijkt het tafreel gelaten aan. Ik denk het is mijn zaak niet en maak wat foto's van de brug. De oude vrouw staat mij vervolgens nieuwsgierig aan te kijken. Opeens wordt de nieuwsgierigheid haar te veel en stapt ze op me af. Ze vraagt me wat er zo interessant is aan die brug. Ik vertel haar het verhaal van de brug; dat het de eerste grensovergang was die in 1989 open ging en dat de brug daarom van historische waarde is. Wat mooi dat mensen dat niet vergeten, zegt ze en opeens vraagt ze me of ik vind dat mensen van de geheime dienst slechte mensen zijn. Daar overvalt ze me toch want er zaten natuurlijk hufters tussen maar ook types die door diezelfde hufters gedwongen werden om als informant te werken. De vrouw begint te vertellen dat ze zeventig jaar en Russisch is en dat ze vroeger een paar keer met de Russische geheime dienst te maken heeft gehad. De KGB; ze spreekt het met ontzag uit. Ze hebben haar mishandeld en in elkaar getrapt. De reden werd me niet duidelijk, wél dat de vrouw haar verhaal kwijt wil. Ze verteld en verteld en verteld en uiteindelijk kwam ze bij de clou; dat ze een huisbaas heeft die haar geslagen heeft en haar uit haar huis wil hebben. Ze vermoedt dat de huisbaas een ex medewerker van de StaSi is. Of ik soms weet waar en bij wie ze haar beklag kan doen. Tja, bij de politie zou ik zeggen, maar als ze denkt met een ex-StaSi te maken te hebben moet ze bij mensen zijn die toegang hebben tot alle nog bestaande StaSi informatie. Dus zeg ik dat ze eens bij de oude StaSi centrale aan de Normannenstrasse langs moet gaan, want die wordt nu beheerd door tegenstanders van de gewraakte geheime dienst. Ze verbaast zich erover dat ik geen Berlijner maar een Hollander ben en vraagt nogmaals naar de naam van de straat. Ik betwijfel of ze echt naar de Normannenstrasse gaat, maar ze heeft in ieder geval wel haar verhaal kunnen doen. Daar stonden we dan, een Russin en een Hollander, beiden op hun eigen manier door de geschiedenis gegrepen, op een Berlijnse brug waar geschiedenis geschreven is…

Ja, ik ben weer terug van 'n weekje fietsen in Berlijn. Eerst maar eens m'n 338 foto's sorteren en bewerken en daarna wat schrijven over wat ik daar beleeft en gezien heb. Pijn in m'n reedt is thans mijn deel! Tegen de toestand van de Berlijnse fietschpaden is geen gelzadel opgewassen!

Het plan was dus om zondag de 11e heel vroeg naar Berlijn te vertrekken en daar de WK finale op de Potsdamer Platz te gaan zien. Want ik denk nog steeds dat er een finale Duitsland-Brazilie komt. Maar m'n dochter heeft in haar eerste vakantieweek een zgn verzorgpony, dus heb ik m'n plannen gewijzigd en ga ik nu de laatste week van juli naar Berlijn. Ik wil weer een groot deel van de Berliner Mauerweg fietsen. Misschien wel weer de hele circel want ik ken mezelf; ben ik er eenmaal aan begonnen, dan moet het worden volbracht! Twee jaar geleden heb ik de Mauerweg ook al eens gefietst maar nu heb ik meer info over hoe de grenslijn daadwerkelijk liep en heb ik een betere kaart voor als ik net als toen de grens kwijt ben. Bovendien ken ik het grootste deel van de grenslijn die buitenom Berlijn liep inmiddels uit het hoofd. Ditmaal wil ik de ring tegen de klok in fietsen met de oude grensovergang Dreilinden als startpunt. Waar ik tegen opzie is dat er een rugzak mee moet met, of regenkleding, of een shipload aan proviand plus m'n loodzware Nikon D70, want ik wil ook betere foto's maken dan destijds met een el-cheapo cameraatje! (…klik…) M'n eerste dag heb ik al min of meer gepland. Ik wil van Dreilinden zuidelijk onder Berlijn door fietsen naar een plek waar nog een oude grenstoren te vinden is die merkwaardig genoeg erg ver van de oude grens af staat. Altijd leuk om eens te kijken hoe dat komt. Dan ben ik opeens in de buurt van Betriebsbahnhof Schöneweide waar een verlaten rangeeremplacement inclusief Lokschuppen te vinden is. Daarna ben ik van plan door te fietsen naar het Funkhaus aan de Nalepastrasse in Oost-Berlijn omdat daar aan de oever van de Spree een soort UFO schijnt te staan; een destijds ultramodern woonhuis. Als het eind juli net zo blubberheet is als hedentendagedezedagen ga ik 's ochtends vroeg en 's avonds laat fietsen met een siësta er tussenin. Dat ben ik trouwens zowieso van plan, om eens een nachttocht te maken. Ik zie het wel. De lezer moest eens weten hoe ongelofelijk veel zin ik heb om weer in m'n eentje rond de stad te fietsen. Het geeft me rust, m'n hoofd loopt leeg en m'n batterij vol. Twee jaar geleden heb ik op één dag negen uur op de fiets gezeten en toen ik bij het hotel kwam had ik het gevoel dat er nog wel een paar uur bij kon…

Vandaag was ik een uurtje schoolmeester voor de klas van m'n dochter en heb ik over de Duitse invasie in Rusland verteld en hoe die miskleun uiteindelijk tot de vernietiging van Nazi Duitsland heeft geleid. Dit alles vanwege de komende meidagen waardoor er op school extra aandacht aan de tweede wereldoorlog wordt besteed. Met de juf had ik afgesproken dat ik een half uurtje zou komen vertellen maar het is uiteindelijk een heel uur geworden en gezien de reacties en vragen uit de klas had ik er moeiteloos nog 'n uurtje aan vast kunnen plakken. Al na tien minuten kwamen de eerste vragen en opmerkingen waaruit ik kon opmaken dat de kids écht aan het luisteren waren. M'n meegebrachte Ostmedaille maakte indruk. Of Hitler die misschien zélf uitgereikt had… Het besef dat ze een échte medaille in hun handen hadden, die ooit aan een soldaat die aan het oostfront heeft gevochten is uitgereikt, daalde langzaam in. Na m'n verhaal kwamen er zóveel vragen dat we uiteindelijk bij de bevrijding van Berlijn, de Berlijnse Muur, de tweedeling van Duitsland en de mogelijkheid van een derde wereldoorlog uitkwamen. Ik heb gezegd dat al die onderwerpen een verhaal op zich waard zijn maar dat er te weinig tijd was om daar nu over te vertellen. En dat ik graag een keer terug kom als die onderwerpen in de klas ter sprake komen! Want ik heb ontdekt dat vertellen aan een groep kids van negen en tien, errug leuk is! De juf nam dat aanbod dankbaar aan en zei me dat ze onder de indruk was van het feit dat ik moeiteloos een uur kan volkletsen. M'n dochter heeft me geholpen om afbeeldingen op het internet op te zoeken, zodat ze meteen op het digibord te zien waren! Ze zat naast me en ik zag dat ze zo trots was als een meisje van negen maar zijn kan. Háár papa die les komt geven en dat ze dan nog mag helpen ook! Dat was mooi om te zien want naast het feit dat ik het zelf een geweldige ervaring vond, deed ik het óók voor haar. Toen het lunchpauze was kreeg ik spontaan applaus en maakte ik een diepe buiging voor de klas, als dank voor hun aandacht…

Die middag op het schoolplein kwam Mo voorbij op z'n wavebord; héééééé, goed verhaal man….

De 15 jarige Dietmar Arnold uit Berlijn staat op een ochtend heel vroeg op, om 05.00 uur al, om met z'n vriendjes op ontdekkingstocht te gaan. Tegen z'n ouders zegt hij dat ze hutten gaan bouwen in het bos maar het werkelijke doel is de luchtafweerbunker in Wedding. Het vriendengroepje had geruchten gehoord over een enorme ruimte, diep in de bunker en zelfs van een onderaards meer. Bij eerdere verkenningstochten rond de bunker hadden ze een ingang blootgelegd en nu gingen ze dan eindelijk naar binnen. Via scheuren, spleten en kieren konden ze het binnenste van de zwaar gebombardeerde bunker bereiken. Een van de eerste voorwerpen die ze vonden was een serie glazen ampullen die met een onbekende vloeistof waren gevuld. Dat was een waardevolle vondst! Belangrijk, omdat ze onderling hadden afgesproken dat degene die het meest waardevolle voorwerp wist te vinden de winnaar was. In de loop van de dag vonden ze nog oude uniformen en laarzen, radio-onderdelen, wapenmagazijnen, twee panzerfausten en een paar half ovalen aluminium naamplaatjes waarvan ze pas later begrepen dat het identificatieplaatjes van soldaten waren. Toen ze na uren in de bunker te hebben rondgedwaald weer naar buiten wilden, waren ze de weg kwijt. Na veel gezoek wisten ze de uitgang weer terug te vinden en stonden ze vrijwel direct oog in oog met een politieagent die daar surveilleerde. Geschrokken overhandigde Dietmar de oude panzerfaust aan de gezagsdrager met de mededeling dat ze die op de puinberg hadden gevonden. Eenmaal weer op school liet hij de glazen ampullen aan de scheikundeleraar zien en even later stond de politie bij z'n geschrokken ouders aan de deur. De ampullen moesten onmiddelijk worden ingeleverd omdat er wel eens pokken of typhusbacterieën in zou kunnen zitten (…of cyanide, denk ik zelf…) Met veel gedraai en gelieg wisten ze de ware vindplaats geheim te houden zodat het vriendengroepje nog vele malen naar het binnenste van de bunker kon terugkeren. Op een dag in 1979 was de ingang met beton afgesloten en was het gedaan met de pret.

Jaren later kon Dietmar Arnold wederom afdalen in de bunkers en gewelven onder Berlijn, maar nu als medewerker van Berliner Unterwelten, een organisatie de tot doel heeft de bunkers en tunnels onder Berlijn in kaart te brengen en, voor zover dat mogelijk is, toegankelijk te maken voor publiek. De bunker waarin de jonge knapen destijds zijn afgedaald is de Flakbunker in Volkspark Humboldthain en die is nu inderdaad te bezichtigen. Het kantoortje van de Berliner Unterwelten ligt ernaast, bij de ingang van metrostation Gesundbrunnen. Het verhaaltje over de belevenissen van de 15 jarige Dietmar is te lezen in het voorwoord van het boek Dunkle Welten en mán o mán, wat was ik graag met die snotneuzen meegegaan, die bunker in! In die tijd was ik ook 15 of 16! En nog steeds zou ik dolgraag met die gasten van Berliner Unterwelten op ontdekking gaan. Niet met een publieke excursie, maar een op een, naar plaatsten die niet publiek toegankelijk zijn, zoals de Germania Tunnels onder Tiergarten…

Het is weer lente en het kriebelt. Berlijn lokt. Berlijn trekt. Berlijn fluistert; kom naar me toe, omarm me en ontdek me….

Dit is voorlopig even m'n laatste blogje. Reden; ik heb er geen plezier meer in. Soms denk ik na een paar dagen, o ja, ik MOET ook nog wat aan m'n blog doen. En vaak zoek ik dan maar naar wat al dan niet relevante zaken om iets over te schrijven. Wat dat aangaat is Berlijn onuitputtelijk, maar ik heb niet de indruk dat het ook maar iemand ene reedt interesseert wat ik over Berlijn te melden heb. En bovendien staat alles over die stad al op het internet. En beter ook. Dan hoef ik niet als vijfde wiel aan de wagen mee te draaien. Bovendien voel ik me geremd; ervaring uit het verleden heeft me duidelijk gemaakt dat ik niet kan schrijven op de manier waarop ik dat zou willen. Okee, dan schrijf ik anders, maar dan is het gelegde ei toch niet mijn ei. Vaak heb ik blogjes zitten herlezen om te kijken of er punten of komma's in staan waar deze of gene over zou kunnen struikelen. Dat alles bij elkaar opgeteld maakt dat ik er geen lol meer aan beleef. Dus stop ik er even mee. Ik laat het blog wel online staan en ik kijk wel hoe het uitpakt. Als ik de lol nog steeds niet hervonden heb op het moment dat ik de serverhuur moet voldoen, haal ik de boel offline.

Het idee was om op 1 januari een paar dagen naar Berlijn te gaan, maar koning winter heeft Duitsland in een houtgreep waardoor de autobahn naar Berlijn in een glijbaan is veranderd en zelfs de treinen, die via Osnabrück naar de hoofdstad rijden, stilstaan vanwege ijzel. En als in Duitsland de treinen niet rijden is er serieus stront aan den knikkert. Ter vergelijking; toen in onze bananenrepubliek na de eerste sneeuwvlok gansch het radarwerk stilstond en een woordvoerder van ProRail de schuld van het niet rijden der treinen bij de besneeuwde wegen deponeerde,(…servicemedewerkers konden vanwege besneeuwde wegen de vastgevroren wissels niet bereiken…) reden in Duitsland de treinen op schema! Ook het feit dat de Opa Astra niet op winterbanden staat maakt de beslissing om thuis te blijven een juiste. Daarnaast heb ik sinds de kerstdagen m'n dochter, die bij oma in Bochum logeerde, niet gezien, en dat is toch ook wel een argument om dicht bij huis te blijven. Verder voel ik me nogal brak qua boemeranghoest. Twee keer was de hoest en aanverwante keelpijn reeds verdwenen, maar du moment voel ik die ongenode gasten voor de derde keer in succesie terugkeren. Gisteren ben ik alsnog even in Duitsland geweest om m'n dochter weer op te halen. Haar verblijf was met een aantal dagen verlengd, omdat ook zij door een vervelend keel/hoestvirusje was geveld. Vandaag is ze weer naar school, zijn al die feestdagen voorbij, en heeft de normale sleur zich hersteld. En stiekum vind ik dat wel okee…

En dan kijk ik uit het raam en zie ik dat 'ie weer rijdt. De trein met als bestemming; Berlin-Ostbahnhof…

Deze afbeelding heb ik al eerder gebruikt als kerskaart.
Hij kan nog wel even mee…

Het is een fragment van een prachtig fresco op de Berlijnse Muur,
gefotografeerd met een oude Polaroid.

M'n herinnering zegt me dat het Muursegment bewaard is gebleven,
en in het museum bij Checkpoint Charlie is beland.

Maar zeker weten doe ik het niet…

De Lenné Driehoek in Berlijn was een stukje grond met een oppervlakte van ongeveer 4 vierkante kilometer dat omgrenst werd door de Lennéstrasse, de Eberstrasse en de Bellevuestrasse. De driehoek lag in West-Berlijn pal tegen De Muur, maar was Oostduits grondgebied al stond er alleen wat prikkeldraad omheen. De DDR had De Muur namelijk in een rechte lijn langs de Ebertstrasse neergezet en de taartpunt afgesneden van de rest van Oost-Berlijn. Maar het was en bleef wél Oostduits gebied en de West-Berlijnse autoriteiten hadden er dus niets te vertellen. Ook de politie niet. Het gevolg was dat er in de 80er jaren een vrijstaat van hippies, chaoten, links-radikalen, kunstenaars en vrijdenkers ontstond, oogluikend toegestaan door de DDR die de bewoners als vluchtelingen van het verderfelijke Westerse systeem zag. De driehoek stond vol met woonwagens en tenten en er heerste gezellige anarchie. Ik ben er destijds een paar keer overheen gewandeld maar ik heb geen foto's, omdat het maken van foto's niet erg op prijs werd gesteld. West-Berlijn had grote plannen met de driehoek en was er dus op gebrand het gebied terug te krijgen. In de zomer van 1988 kwamen Oost en West een gebiedsruil overeen waardoor de driehoek weer West-Berlijns grondgebied werd. De bewoners verzetten zich hevig tegen ontruiming door de West-Berlijnse politie maar waren omsingeld. Hun enige uitweg was over De Muur. Ongeveer 180 bewoners klommen met hulp van DDR grenssoldaten over De Muur waarna ze in gereedstaande vrachtwagens door de grensstrook werden weggevoerd, een heerlijk ontbijtje als gasten van de DDR kregen geserveerd om vervolgens allervriendelijkst uitgezwaaid te worden op grensstation Friedrichstrasse alwaar ze op de S-Bahn naar West-Berlijn werden gezet. Het hele West-Berlijnse autobahn en tunnelplan werd achterhaald door de val van De Muur en heutzutage maakt de driehoek deel uit van de volgebouwde nieuwe Potsdamer Platz…

Vanochtend zat ik in de roethoester en keek ik op de kilometerteller. Zonder reden, soms doe je dat, maar op het moment dat ik keek stond er exact 272.000 km op de klok. Merkwaardig, waarom kijk ik op precies die kilometerstand op de klok? De vorige keer dat me dat gebeurde was op de A1 vanuit Almelo, toen stond er exact 200.000 km op de teller. De V40 kocht ik op 150.000 km, nadat m'n Alfa 155 totall-loss was gereden, in de flank geramd door een gewaardeerde collega die een waar trauma aan die aanrijding heeft overgehouden! Later werd de V40 bruut gevandaliseerd door supporters van PSV en nog weer later hevig van achteren genomen door een heertje in een Subaru die zich de kennismaking met de trekhaak nog lang zal heugen! Schade rondom, maar verder heb ik dus 122.000 km probleemloos met de V40 gereden, een gescheurd thermostaathuis daargelaten. Alleen de jaarlijkse grote beurt inclusief APK met martelende roetmeting en verder geen gedoe. De V40 heeft me het überprachtige Duitse schiereiland Rügen laten ontdekken en later de met blindgangers bezaaide testgrond van de V2 raketten te Peenemünde. De roethoester heeft me meerdere malen zonder een centje pijn naar Berlijn visce versa gebracht en ondanks een snerpende ijswind uit Polen en vastgevroren remmen, na drie keer voorgloeien tóch starten. Dat mag je toch verwachten van een Zweedse auto, al is het ding in Limburg in elkaar geschroefd en hangt er een diesel van Renault in… Het hele Ruhrgebied heb ik ermee doorklieft en in kilometers lange files heb ik ermee gestaan. Maar vandaag heb ik 'm naar Dronten gebracht om 'm in te ruilen voor een Opa Astra 1.6 16v. Gutteguttegut, tiswat… De roethoester vindt z'n Waterloo op een sloopterrein alwaar hij al dan niet deskundig uit elkaar getrokken wordt en in onderdelen verkocht. En in theorie is de kans aanwezig dat de motor straks weer in een andere V40 komt te hangen. Althans, dat hoorde ik een sloper laatst vertellen in een documentaire over de gevolgen van de sloopregeling, dat er soms motoren doorverkocht worden.

Over de Astra; die's grijs, als het jaargetijde om ons heen, is de laatste vier jaar door een Opel dealer onderhouden (gecheckt) waarbij 5000 km geleden de distributieriem is vervangen (gecheckt). Een tweedehands auto kopen is eng, want je weet tenslotte nooit 100% zeker wát je koopt. Maar bij deze Astra heb ik wel een goed gevoel; er zit een Oostenrijks autobahnvignet op en een sticker van een camping aldaar. Dat wijst op caravan, korte broek, stevige wandelschoenen en geruite pet of gleufhoed… ;-)

Laatst hoorde ik iemand van het managment-team zeggen dat als ik een Astra kocht, hij een blog zou beginnen. Nou, ik zeg; plezier d'r mee!