Bestemming Berlijn

Zomer 2006. De toegang tot de Verboden Zone bij Peenemünde bleek recht tegenover de oude hoofdingang van het testgebied te liggen. Het was een eenvoudige gesloten slagboom waarnaast een bordje Sperrgebied stond. Ik kon eenvoudig om de slagboom heen fietsen richting m'n doel; Prüfstand VII. Eerst even 'n beetje geschiedenis; Prüfstand VII was de lanceerinrichting waar tijdens de tweede wereldoorlog onder leiding van Wernher Von Braun de Aggregat-4 raket werd gelanceerd. De Aggregat-4 werd later bekend als Vergeltungswaffe-2, de gevreesde V2 dus. Er waren meerdere Prüfstanden, een stuk of elf, maar op die andere werden alleen diverse onderdelen van de raket beproefd. Alleen op Prüfstand VII werd de compleet geassembleerde raket getest en gelanceerd. Na vele mislukkingen werd op 3 oktober 1942 een Aggregat-4 gelanceerd die buiten de aardatmosfeer terecht kwam. Op die datum is dus het ruimtevaarttijdperk begonnen en daarom is Prüfstand VII de ground-zero van de ruimtevaart. En om die reden wilde ik er heen. Om op die plek te staan. Rustig fietste ik door de bossen en opeens stond ik voor een hek. Blijkbaar begon het Sperrgebiet hier pas écht. Dat hek was niet moeilijk te nemen, zelfs niet met 'n moutainbike, dus al rap fietste ik op een verlaten bospad in de richting waar volgens mij de ruïne van de lanceerinrichting te vinden was. Het was doodstil in het bos. Al wat ik hoorde was geritsel van dieren in de bosjes, fladderende vogels en de zacht druppende regen. Kapot gebombardeerde bunkers en verwrongen stalen hulzen van ontplofte munitie wees er op dat ik me op een plek bevond waar ik niet zijn mocht. Vanwege de hevige Britse bombardementen in 1943 bevinden zich nog vele blindgangers rond de diverse testopstellingen, de reden dat het nog steeds Sperrgebiet is. Maar het pad waarop ik me bevond zag er uit alsof het met enige regelmaat werd gebruikt. Door boswachters wellicht of door mensen die het gebied opruimen. Vandaar dat ik aannam dat het een veilig pad was maar toch was ik op m'n hoede. Na 'n tijdje hield het pad op en moest ik op de gok tussen de bomen door op zoek naar m'n doel. Opeens zag ik gebarsten betonnen platen op de grond, de eerste tekenen dat ik de oude testopstelling naderde. Een grote puinberg waar na al die jaren weer bomen op groeiden bevond zich recht voor me. Dat was ooit de grote assemblagehal waar de raketten in elkaar werden gezet. Een roestige spoorlijn liep van de berg puin het bos in. Vóór wat ooit de assemblagehal was lag een brede geul die na al die jaren was overwoekerd met planten en volgelopen met water maar desondanks was te herkennen als de geul waardoor de rechtopstaande raket naar het lanceerplatform werd getransporteerd. Ik was er bijna. Ik stond bijna op de plek waar het tijdperk van de ruimtevaart een aanvang nam; het lanceerplatform! Om me heen zag ik ondergrondse kanalen, waarschijnlijk om vuur en rook tijdens de lancering af te voeren en opeens stond ik voor twee brede betonnen geulen waarop de raket had gestaan en vanwaar 'ie het zwerk ingeschoten werd. De lanceertorens waren natuurlijk verdwenen en de geulen stonden vol water maar toch was dit onmiskenbaar het lanceerplatform waar op 3 oktober 1942 de ruimtevaart begon! En 42 jaar later stonden de amerikanen op de maan, mogelijk gemaakt door dezelfde nazi die in Peenemünde, op de plek waar ik me op dat moment bevond, een Aggregat-4 had gelanceerd. Uiteindelijk kwam Peenemünde na de oorlog in de Sovjetzone te liggen en dat is tevens een van de redenen dat het lanceerplatform al die jaren onaangeroerd in de Verboden Zone heeft gelegen. De regering van de DDR keek niet om naar deze duistere uithoek van Duitsland, al was er wel een basis van de oostduitse luchtmacht te vinden. Rond Peenemünde zijn talrijke begraafplaatsen en gedenktekens voor al die dwangarbeiders die zijn omgekomen tijdens de aanleg van de basis en het assembleren van de raketten. Pas na de Wende werd het Heeresversuchsanstalt Peenemünde omgetoverd tot museum en in de toekomst zal ook Prüfstand VII te bezichtigen zijn. Maar dán staan er hekken en bordjes en is het opgeleukt en niet meer ongerept. Ik zie ze er nog voor aan een replica van een V2 op het platform te zetten. Ik moet er niet aan denken en ben blij dat ik op een regenachtige dag in 2006 de Verboden Zone ben binnengeglipt om de ruïne van het lanceerplatform te zien zoals het er 64 jaar na die historische dag en na hevige bombardementen al die tijd heeft gelegen…

In het voorjaar van 1986 klapte de kerncentrale in Chernobyl uit elkaar. Ik was 26 en compleet verbouwereerd. Hoe kon dat nou gebeuren? In Zweden werd verhoogde straling gemeten vandaar dat de Sovjets het niet meer konden ontkennen en Gorbatsjov schoorvoetend toegaf dat er iets ernstig mis was in de Oekraine. Ik heb toen zoveel mogelijk informatie verzameld over straling en verschillende types kerncentrales en toen na een poosje de eerste boeken verschenen heb ik die gekocht en gelezen. De Derde Engel van Julia Voznesenskaja bijvoorbeeld en een chronologische weergave van de gebeurtenissen in een boek over het einde van de nucleaire droom. Ik heb ademloos naar de journaals gekeken en was verbijsterd toen ik beelden zag die vanuit een helicopter waren gemaakt die recht over, ik herhaal OVER, de blootliggende, brandende kern van de reactor vloog. Dat zijn beelden die je niet hoort te zien, dat kán helemaal niet, dat is zelfmoord van de piloot en de cameraman! En dat bleek ook wel want de cameraman heeft 't niet overleefd. Schoonmaakploegen, die biorobots of liquidators werden genoemd moesten op het dak van de reactor handmatig, ik peper het nog maar even in; HANDMATIG het zwaar radio-actieve puin verwijderen! Ze konden maar heel kort op het dak blijven alvorens ze een enorme hoeveelheid dodelijke straling te pakken hadden. Na 40 minuten op dat dak zou een mens spontaan uit elkaar vallen! Je gelooft je ogen niet als je die beelden ziet. Na jaren werd de reactor eindelijk verpakt in een poreus stuk Sovjet beton van twijfelachtige kwaliteit zodat de centrale nog immer zo lek is als een mandje en vrolijk verder straalt. De nabij gelegen stad Pripjat werd compleet geevacueerd en ligt nog altijd verlaten naast de centrale. Dat heeft me altijd in hoge mate gefascineerd; een compleet verlaten stad. Doomsday. Het Einde der Tijden. Post Nucleaire Apocalyps. Sinds 1986 bestaat het verlangen daar eens rond te kijken en na meer dan twintig jaar is dat mogelijk want vanuit Kiev kan men gezellige dagtochtjes maken. Velen hebben de plek reeds bezocht en zo te zien is Pripjat geplunderd en gevandaliseerd. Want niemand maakt mij wijs dat de inwoners hun stad in 1986 zo hebben achtergelaten zoals 'ie er nu bijligt.

Twee collega's, T Moermansk en Koenikov B, hebben nu opeens het plan opgevat om in het voorjaar naar Chernobyl en Pripjat af te reizen om daar eens fijn 'n paar uurtjes te gaan rondbanjeren. Een van de twee is niet gespeend van enige kennis over radio-actieve materialen en heeft 'n eigen (betrouwbare) geigerteller. Wellicht handig. Of ik mee wil… Ja, natuurlijk wil ik mee! Maar het is helaas niet zo dat ik even 'n paar honderd euri's voor z'n tripje ophoest. Niet met 'n vette hypotheek en 'n schoolgaand kind. Het is niet anders. Maar ik zoek wél naar mogelijkheden want Pripjat is de natte droom van iedere urbexer. Die verlaten stad staat met stip op nummer één van alle verlaten oorden waar dan ook op dees' aardkloot! Ik ben nog geen hardcore urbexer en heb dus nog geen grote fotosafari's in en op ontoegankelijke plekken gedaan. Ja, ik ben in Berlijn op de Teufelsberg geweest en m'n grootste triomf stamt van een paar jaar geleden toen ik in de bossen rond Peenemünde de oude V2 lanceerbasis heb bezocht. Diep in het sperrgebiet heb ik toen Prüfstand VII gevonden, waar in 1942 het tijdperk van de ruimtevaart begon. De spaceage begon dus niet in de USA en ook niet in de Sovjet Unie, maar in een van god verlaten oord in Noord-Oost Duitsland. Al sinds Peenemünde tijdens de geschiedenisles op school ter sprake kwam, wilde ik er heen. Dat heb ik gedaan en ik vond het héél bijzonder. Ik hou nou eenmaal van verlaten oorden waar geschiedenis is geschreven. Pripjat is ook zo'n oord.

Afgelopen dinsdag kreeg ik een smsje; reportage Chernobyl op Ned-3. Katja Schuurman liep er voor BNN rond en deed 'n beetje gemaakt hysterisch. Na die aflevering keek m'n dochter me bezorgd aan; ga maar niet papa, ga maar niet…

Je ziet ze veel in Berlijn, de flessenrapers die overal in de stad de lege flessen oprapen en uit prullenbakken vissen om de/het Flashenpfand te innen. Plastic of glas, het maakt niet uit. Veel mensen, en dan met name toeristen, nemen niet de moeite om hun lege waterflesje weer in te leveren om het statiegeld terug te krijgen. Na een lange hete dag puilen de prullenbakken in de stad dan ook uit van de lege flesjes en 's ochtends is het in het park oud-Teutoonsch bierflessenrapen geblazen! Want er wordt behoorlijk gezopen in de parken! Al die flesjes worden opgehaald door de flessenrapers en dat zijn echt niet allemaal zwervers. Ik zie doodnormale, goed verzorgde mensen met tassen vol flesjes in de weer. Mensen met fietsmanden vol bierflesjes komen je soms voorbij fietsen, je hoort het gerammel al van verre! Het geld ligt op straat en vooral in de zomer is zo'n tas of mand snel vol. Het loont de moeite en het haalt tevens een berg plastic en glas uit het milieu. Veel flessenrapers leven van een uitkering en vullen zo hun inkomen 'n beetje aan. Na een middagje flessenrapen kan je een avondmaaltijd scoren bij de supermarkt of een vette bek gaan halen bij de McD of de Burger King! Het systeem van sociale uitkeringen wordt in Duitsland Hartz IV genoemd en dat is echt een genadeloos systeem wat mensen tot het absolute bestaansminimum drijft. Er staat zelfs omschreven hoe groot de woning van een uitkeringsgerechtigde mag zijn. Namelijk niet groter dan 65 vierkante meter. Daarmee onstond er na de invoering van Hartz IV meteen een enorm probleem voor de vele werklozen uit het voormalige Oost Duitsland. Die mensen wonen veelal in de bekende Plattenbauten, de droef stemmende Oost Duitse huurkazernes die in Berlijn te vinden zijn in wijken als Marzahn en Neu-Hohenschönhausen. Die woningen zijn namelijk 70 vierkante meter. Dus al die mensen zouden moeten verhuizen naar kleinere woningen, die niet voorhanden zijn. Denk nou niet dat men simpelweg de woonnorm naar 70 vierkante meter heeft opgeschroefd, welnee, dat zou immers gezichtsverlies betekenen voor de ambtenaren die dat allemaal bedacht hebben. Er werd een andere oplossing gezocht en gevonden; in woningen van 70 vierkante meter werd eenvoudig de kleinste kamer gesloten en verzegeld zodat de effectief te benutten woonruimte opeens wél binnen de 65 vierkante meternorm kwam te liggen. En ze kwamen écht controleren of bewoners niet stiekum het zegel hadden gebroken en de kamer weer in gebruik hadden genomen! Er zijn inmiddels veel veranderingen en aanpassingen aan Hartz IV geweest dus wellicht dat die woonnorm ook is aangepast. Maar nog steeds is het gehate Hartz IV geen vetpot en daarom zeulen al die gewone Berlijnse burgers met tassen vol flessen naar de supermarkt om op die manier wat bij te verdienen. Ik keek eens op m'n lege plastic waterflesje; 25 cent statiegeld dus ik zou 't waarschijnlijk ook doen. Je kan er steenrijk mee worden ;-)

De Berlijnse Mauerweg is een fietspad dat grotendeels is aangelegd op of in de buurt van de voormalige grens tussen West en Oost-Berlijn. Het pad volgt zo goed en zo kwaad als het gaat de exacte route van de Berlijnse Muur. Helemaal excact kan dat niet omdat de grens bijvoorbeeld ooit door het midden van de Spree en de Havel liep. Op andere plaatsen zijn gebouwen verrezen of hekken geplaatst en je stuit zelfs ergens op een manege waar paarden je dromerig staan aan te staren. Op die plaatsen moet een omweg worden gemaakt. Een groot probleem voor de bedenkers en uitvoerders van de Mauerweg is het gegeven Privatgrundstück. Dat is met name rond de Griebnitzsee en de Gross Glienicker See het geval. Er staan daar echt kastelen van huizen met onwaarschijnlijk grote achtertuinen die vroeger, vóór de deling van de stad, tot aan de waterkant doorliepen. Dan konden de bewoners zo vanuit de serre een potje gaan zwemmen. Toen de grens werd gesloten is er door de autoriteiten van de DDR botweg grond onteigend om de grensstrook aan te leggen en daar is echt niet over onderhandeld. In plaats van uitzicht over het water zaten veel huizenbezitters nu tegen de hekken van de grens aan te turen en moesten ze machteloos toezien hoe er een patrouilleweg door hun achtertuinen kwam te liggen. En die situatie heeft 28 jaar geduurd. Tot in 1989 het communistische kaartenhuis in elkaar donderde en de grens werd geopend. De patrouilleweg werd het domein van wandelaars en fietsers en de Mauerweg werd bedacht; een prachtig route om West-Berlijn over diezelfde patrouilleweg. Maar de huidige bewoners van de oogverblindende villa's en herenhuizen werden wakker en riepen in koor; leuk hoor zo'n Mauerweg, maar het ding ligt wél op mijn grond! Een heel groot deel van de omwonenden heeft er vrede mee dat er wandelaars en fietsers over hún stukje van de Mauerweg passeren, die hebben een bordje neergezet en daarmee is de kous af, maar er zijn hardliners die hun grond hebben teruggeclaimd en er hekken omheen hebben gezet. Dat is natuurlijk hun goed recht maar met name in Potsdam is de gemeente er niet blij mee en wijst op het historisch belang van de grensweg. Boeie, riepen enkele bewoners en een verbitterde juridische strijd was het gevolg! Potsdam heeft die strijd verloren en het gevolg is dat een van de mooiste route's van de Mauerweg nu ontoegankelijk is. Wandelaars, fietsers en toeristen hebben nu geen toegang meer tot de oevers van de Griebnitzsee en kunnen dus ook de drie historische villa's, waar Churchill, Stalin en Truman ten tijde van de conferentie van Potsdam verbleven, niet meer zien. De gemeente Potsdam procedeerd verder en langs de nog wél toegankelijke stukjes staan inmiddels borden waarop een rode lijn de gesloten delen aangeeft. Langs de Gross Glienicker See is de situatie iets troebeler. Ook hier hebben enkele bewoners hun grond afgeschermd maar je kan botweg doen of je gek bent en over de afzetlinten stappen. Voor er een bewoner via de enorme achtertuin bij je is om je van z'n grond te schoppen ben je alweer een kilometer verder :-) Er is ook een bewoner die die boel niet heeft afgezet maar pesterig grote zwerfkeien op het pad heeft gelegd. Dat is blijkbaar ook z'n goed recht en als je er met je fiets opklapt heb je niets te mekkeren, want Privatgrundstück! Elders liggen erorme betonblokken. Het vervelende is dat er maar één bewoner hoeft te zijn die de boel afzet om de hele route te blokkeren! Toen ik er langs fietste en over diverse afzettingen klom dacht ik even geflurkt; nou héb je al een achtertuin van 50 meter diep, moet je nou die laatste meters ook nog claimen? Ja dus. Elders in de stad ligt de Mauerweg ook over stukjes privegrond maar er wordt nergens zo moeilijk gedaan als rond de exorbitante villa's van de superrijken.

M'n fotoverslag van de rit over de Berliner Mauerweg staat hierrrr en de rest van de foto's staan daarrrr…

Ergens achter het monumentale oude DDR Funkhaus staat aan de oever van de Spree een UFO-huis, ontworpen door de Finse architect Matti Suuronen. Het huis heet Futuro no 13 en dat ding wilde ik wel eens van dichtbij gaan bekijken dus toog ik richting Oost-Berlijn om te ontdekken dat de woning met geen mogelijkheid meer te bereiken is. Achter het Funkhaus is men stevig aan het slopen en de verbaasde portier, aan wie ik vroeg of ik bij het huis mocht kijken, begon over gevaar en privatgrund. Toedeledokie en wegwezen. Naast het Funkhaus liggen een stel volkstuintjes, dus heb ik geprobeerd om via zo'n volkstuintje te glippen maar het was een doordeweekse dag en bovendien vakantie dus waren erg veel volkstuinbewoners aanwezig die me met argusogen in de gaten hielden. Er was een hek waar ik met groot gemak overheen kon, maar zoals opgemerkt; teveel ogen in m'n rug. Een frustrerende tantaluskwelling; je bent op een paar meter afstand maar kan er toch niet bij! Dat UFO-huis is iets voor in het weekend en dan nog het liefst laat in de avond. Dan kan je ongezien achter het Funkhaus komen. Hoe beland ik nu weer uit die kansloze volkstuintjes aan de overkant van de Spree? Er was in geen velden of wegen een brug te bekennen. Geflurkt fietste ik verder en stuitte op een heus veerpontje! Echt een kabouterveerpontje waar een paar man plus fiets op kon. Drs P popte in m'n hoofd op, met waarheden waar geen speld tussen te krijgen is: De oever waar wij niet zijn noemen wij de overkant. Dat wordt dan deze kant zodra wij daar zijn aangeland… Van de veerpont wordt een mens weer vrolijk! Op het pontje raak ik aan de praat met de schipper die me iets over het huis wist te vertellen. Het heeft ooit dienst gedaan als kantoor van het aan de overkant van de Spree gelegen en reeds tien jaar gesloten Spreepark, waar ik vorig jaar nog door de beveiliging uitgeschopt ben! Omdat het zo'n klein pontje is, wat bovendien onregelmatig vaart, namelijk alleen als er iemand wil oversteken, vraag ik de schipper of 'ie niet even langs de UFO kan varen. Maar helaas, dat ging niet, ook al was ik de enige passagier. Eenmaal aan de overkant kon ik de UFO zien staan maar met een 10-20mm groothoeklens viel 'ie niet te fotograferen. Het was de enige keer dat ik om een telelens verlegen zat. Dus doen we het maar met een foto van Dennis Gerbeckx, een Berlijnse urban explorer die zich niet door volkstuintjes, gesloten hekken en onwillge portiers laat stoppen. Verder fietste ik en in gindse verte dook reeds de Treptowerbrug op. En weer was daar Drs P; en als de pont zo lang was als de breedte van de stroom, dan kon hij blijven liggen zei me laatst een econoom…

Aangekomen bij de voormalige grensovergang aan de Sonnenallee zie ik een man met een fietshelm op z'n dop en een stevig rijwiel onder z'n achterste op een kaart staan turen. Als hij gedesorienteerd om zich heen kijkt merkt hij me op en vraagt of ik ook een Mauerwegfietser ben. Hij weet niet hoe hij verder moet want het grensverloop is hier wat troebel en er zijn meerdere opties. Ik weet wél hoe hij verder moet want ik heb de complete Mauerweg al eens gefietst dus wijs ik hem de weg. Ik mag mezelf inmiddels een ervaren Mauerwegfietser noemen! Dûh! We raken aan de praat en de man verteld dat hij het rondje om West-Berlijn in één dag wil fietsen. Zo, ga d'r maar aanstaan want dat is geen eenvoudige opgave! Het rondje West-Berlijn is ergens tussen de 180 en 200 kilometer lang, een afstand waar men in de Tour de France de schouders over ophaalt maar dát gaat grotendeels over mooi geasfalteerde wegen! De Mauerweg is een bonte verzameling van asfalt, bospaden, klinkerwegen, kasseien, vals plat, gaten in de weg, mul zand, blubber en alles wat je verder nog kan bedenken en dan zwijg ik nog over het gepuzzel op plaatsen waar de route slecht is aangegeven. Je moet zelfs ergens met de boot om de Havel over te steken, wat erg aangenaam is want koffie is op de boot ruim voorhanden! De man fietst de Mauerweg met de klok mee en ik fiets 'm dit keer tegen de klok in en als we elkaar gedag zeggen vraag ik me af of ik 'm vandaag nog tegenkom want ik was niet van plan om het rondje in één dag te doen. Ik fiets op m'n dooie akkertje verder en neem de tijd om de route te fotograferen en 'n half uurtje nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg gepasseerd ben hoor ik héééééééé en sjeest diezelfde man met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met 't zuur in de benen aan 't beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerd zich in m'n hoofd en ik zie dat hij sinds die ochtend écht een enorm stuk heeft afgelegd! Hij heeft dus flink doorgetrapt en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ga ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish heeft gekozen. Dat gaat hij redden, denk ik, die is over dik twee uur klaar met z'n tocht! Chapeau! Uiteindelijk heb ik de tocht in twee dagen gedaan. Twee jaar geleden waren dat er nog vier en nu spookt het door m'n hoofd; één dag…zal ik ook…?

In de buurt van de Potsdamer Platz staat nog een oude wachttoren van de oostduitse grenstroepen. Het is een kleine toren die daar nooit heeft gestaan maar die elders uit de grensstrook naar de Erna Berger Strasse is versleept, waar 'ie nu eenzaam en alleen grenstoren staat te zijn. Er zijn namelijk maar weinig toeristen die de grenstoren zien of van het bestaan af weten. Er staan nergens bordjes die op de aanwezigheid van de toren wijzen. Veel aanloop heeft de toren dus niet en dat komt omdat de Erna Berger Strasse een doodlopende straat is. Er woont ook vrijwel niemand omdat via het straatje de bedrijven die aan de Leipziger Platz gevestigd zijn worden bevoorraad. Het is echt een dode pishoek waar ook het laatste nog braakliggende stukje grond van de oude grensstrook te vinden is. Peperdure grond waar blijkbaar niets mee te beginnen valt. Het lijkt er op dat men na het voltooien van de nieuwe Potsdamer Platz met schaamte ontdekte dat er nergens een grenstoren ter herinnering aan de tweedeling van de stad gepland was en dat men naarstig op zoek ging naar een plek om zo'n gevaarte alsnog te plaatsen. Een lastige opgave omdat het hele gebied inmiddels propvol gebouwd is. De hoek van de Stresemannstrasse en de Erna Berger Strasse zou mooi zijn geweest; da's een door toeristen druk bewandelde route waar de toren beter tot z'n recht zou komen. Maar dat zal wel niet kunnen vanwege privatgrund enzo, een heet item in Berlijn waar ook de Mauerweg last van heeft. Nu staat de toren gewoon op gemeentegrond naast een parkeerzuil in een doodlopende straat waar 'ie, gezien het feit dat de toegangsdeur er al half uitgetrokken is en de toren vol afval is gestort, aan vandalisme onderhevig is. Er zijn in Berlijn nog vier grenstorens te vinden die wél op hun originele plek in de voormale grensstrook staan. Twee daarvan bevinden zich vér buiten het centrum en de andere twee staan in Treptow en aan de Kieler Strasse.

Als ik de trap naar de Böse Brücke beklim komt er een jongen naar beneden gestormt, op de hielen gezeten door een politieagent. De dienstwagen van de agent staat midden op de brug stil. Er is overduidelijk iets aan de hand maar blijkbaar is de onverlaat ontkomen want even later keert de agent in z'n eentje terug. Een oude vrouw met een fiets kijkt het tafreel gelaten aan. Ik denk het is mijn zaak niet en maak wat foto's van de brug. De oude vrouw staat mij vervolgens nieuwsgierig aan te kijken. Opeens wordt de nieuwsgierigheid haar te veel en stapt ze op me af. Ze vraagt me wat er zo interessant is aan die brug. Ik vertel haar het verhaal van de brug; dat het de eerste grensovergang was die in 1989 open ging en dat de brug daarom van historische waarde is. Wat mooi dat mensen dat niet vergeten, zegt ze en opeens vraagt ze me of ik vind dat mensen van de geheime dienst slechte mensen zijn. Daar overvalt ze me toch want er zaten natuurlijk hufters tussen maar ook types die door diezelfde hufters gedwongen werden om als informant te werken. De vrouw begint te vertellen dat ze zeventig jaar en Russisch is en dat ze vroeger een paar keer met de Russische geheime dienst te maken heeft gehad. De KGB; ze spreekt het met ontzag uit. Ze hebben haar mishandeld en in elkaar getrapt. De reden werd me niet duidelijk, wél dat de vrouw haar verhaal kwijt wil. Ze verteld en verteld en verteld en uiteindelijk kwam ze bij de clou; dat ze een huisbaas heeft die haar geslagen heeft en haar uit haar huis wil hebben. Ze vermoedt dat de huisbaas een ex medewerker van de StaSi is. Of ik soms weet waar en bij wie ze haar beklag kan doen. Tja, bij de politie zou ik zeggen, maar als ze denkt met een ex-StaSi te maken te hebben moet ze bij mensen zijn die toegang hebben tot alle nog bestaande StaSi informatie. Dus zeg ik dat ze eens bij de oude StaSi centrale aan de Normannenstrasse langs moet gaan, want die wordt nu beheerd door tegenstanders van de gewraakte geheime dienst. Ze verbaast zich erover dat ik geen Berlijner maar een Hollander ben en vraagt nogmaals naar de naam van de straat. Ik betwijfel of ze echt naar de Normannenstrasse gaat, maar ze heeft in ieder geval wel haar verhaal kunnen doen. Daar stonden we dan, een Russin en een Hollander, beiden op hun eigen manier door de geschiedenis gegrepen, op een Berlijnse brug waar geschiedenis geschreven is…

Ja, ik ben weer terug van 'n weekje fietsen in Berlijn. Eerst maar eens m'n 338 foto's sorteren en bewerken en daarna wat schrijven over wat ik daar beleeft en gezien heb. Pijn in m'n reedt is thans mijn deel! Tegen de toestand van de Berlijnse fietschpaden is geen gelzadel opgewassen!

….weer niet…

Update: Nederland heeft méér verloren dan alleen een WK-finale. Nederland heeft aanzien en respect in een groot deel van de wereld verloren. Woorden als tuig en beesten verschijnen vet gedrukt op de voorpagina's van de buitenlandse kranten. Gefrustreerde schoppers, dat soort kritieken. Dan kan je beter derde worden met wonderschoon voetbal en wereldwijde bewondering oogsten. Gisteren was ik even bij de buren in Bochum en iedereen rijdt daar nog met vlaggetjes op de auto's rond. Overal nog de Duitse driekleur aan de huizen en de kranten staan bol van het respect voor het Duitse team. De trots is daar voelbaar…

Er komt dus geen WK-finale Nederland-Duitsland maar eentje tegen Spanje. Ik mag alleen hopen dat we met z'n allen niet denken dat we wel even van de Spaanse sluipmoordenaars gaan winnen. Jammer voor de Duitsers want ze hebben een paar prachtige wedstrijden op de mat gelegd met schitterend totaalvoetbal en ze hebben met niet misselijke cijfers van grote landen gewonnen, maar de Spanjolen lieten ze vanavond hun spel niet spelen, dus kon er niet worden gecombineerd en gecounterd. Exit Germany. Dus geen kans voor Nederland om wraak te nemen op de finale van 1974. Geen droomfinale. Geen thriller. Geen Titanenstrijd. Geen Moeder aller Finale's… Maar als Nederland wint, wél een finale waarvan iedereen na 40 jaar nog weet waar je 'm zag en hoe je 'm beleefde! Misschien is het wel goed dat er geen finale Nederland-Duitsland komt want als de Duitsers die zouden winnen, en die kans zou niet denkbeeldig zijn als ze van Spanje hadden gewonnen, dan zou het 1974-all-over-again worden! Ik heb 1974 meegemaakt; ik was 14 jaar oud en voetbal zei me niet veel maar ik heb wél gekeken, want we zouden die Duitsers wel even pakken. Ze zouden wel even een pak op hun lazer krijgen! Die grote waffels zou wel even het zwijgen opgelegd worden! We weten allemaal hoe dát is afgelopen! M'n vader, een man met een groot voetbalhart, liep volkomen gedesillusioneerd de achtertuin in om de mokerslag te verwerken. M'n broertje zat te huilen op de bank. Het was muisstil, alle euforie was als sneeuw voor de zon verdwenen en er was op straat geen kip te bekennen. 1974 heeft diepe wonden geslagen en de rivaliteit tussen de twee landen fel aangewakkerd. En nét nu na al die jaren het wederzijds respect begint te groeien, plotseling veel Nederlanders voor Bayern München zijn omdat Van Gaal daar coacht en Robben en Van Bommel daar spelen, nét nu de Duitsers trots zijn op hún Nederlanders en oprecht vereerd zijn dat een speler als Van Nistelrooy voor HSV heeft gekozen, nét nu de Duitsers respect voor het Nederlandse voetbal krijgen, zouden de twee rivalen wéér tegenover elkaar staan in een WK-finale! Daar had zomaar het trauma van 2010 uit kunnen komen rollen! Ik weet 't niet hoor maar ik denk dat een finale Nederland-Spanje beter is voor de wederzijdse betrekkingen. En nú staat zo'n beetje heel Duitsland achter Nederland, want wij zijn nu hun hoop om Spanje alsnog een loer te draaien! En dat doen we natuurlijk graag voor onze buren! Zowel Nederland als Spanje ruiken hun eerste wereldtitel. Dat gaat bloedspannend worden en ik durf geen verwachting over de afloop uit te spreken al hoop ik vurig dat de derde finale na 32 jaar voor Nederland goed uitpakt. Dat drie maal scheepsrecht is voor Oranje. Dat we weer dezelfde euforische beelden mogen zien als na de EK winst in 1988. Dat ik de dag na de finale gerust vanuit het land van de wereldkampioen naar het Duitse Bochum kan rijden, want daar moet ik die dag even zijn. Ga ik meteen in Oberhausen bij Octopus Paul op bezoek want die orakelvis heeft alle resultaten van het Duitse team correct voorspeld, inclusief de uitschakeling door Spanje… ;-)

Vorig jaar zat ik rond deze tijd in Moskou voor de Bavaria City Race en laatst dacht ik, zou het dit jaar nog doorgaan? Het is per slot van rekening crisis. Ondertussen heb ik m'n drie weken vakantie ingeplanned en toen werd er gebeld over Moskou. Dat zal je altijd zien. Murphy. Meer zeg ik niet. De melding was dat de Moskou klus dit jaar midden in m'n vakantie viel maar dat ze me tóch even wilden laten weten dat het doorgaat, want men kent m'n voorliefde voor steden in het oostblok. Hmmm, ik keek eens in m'n vakantieschema en bedacht me dat vier dagen Moskou er prima in zou passen. Zeker met de ervaring van vorig jaar in gedachten, dat was geen werk, dat was een betaald stedentripje met een verblijf in een van de duurste hotels van Moskou; The Ritz! Dat was 's nachts om drie uur op Sherementyevo aankomen en ontdekken dat onze taxi er niet was waardoor we ter plekke een waarschijnlijk illegale Russische taxibus hebben georganisseerd die ons linea-recta bij The Ritz afleverde. De verbouwereerde portier van The Ritz kwam al aanlopen, niet om ons te helpen maar om die rokende hoestbui weg te bonjouren. Ik hou daar van, ik vind dat geweldig! We resideren naast het Kremlin en lopen zo het stratencircuit op! Er is tijd zat om de stad te bezichtigen want de Russische collega's bouwen alle camera's en trekken alle kabels. Ik zeg prima! Ik ga wel weer een dagje op de brug staan, op een van de mooiste cameraposities in Europa! En daarna ga ik naar het Gorki Park. En om alvast in de stemming te komen luister ik ondertussen gezellig naar de liefdesverklaring van de heren van Rammstein; Sie zieht sich aus doch nur für Geld, die Stadt die mich in Atem hält! Volume op 10 en knallen: Посмотри! Пионеры там идут, песни Ленину поют: MOCKBA!!!!

Het plan was dus om zondag de 11e heel vroeg naar Berlijn te vertrekken en daar de WK finale op de Potsdamer Platz te gaan zien. Want ik denk nog steeds dat er een finale Duitsland-Brazilie komt. Maar m'n dochter heeft in haar eerste vakantieweek een zgn verzorgpony, dus heb ik m'n plannen gewijzigd en ga ik nu de laatste week van juli naar Berlijn. Ik wil weer een groot deel van de Berliner Mauerweg fietsen. Misschien wel weer de hele circel want ik ken mezelf; ben ik er eenmaal aan begonnen, dan moet het worden volbracht! Twee jaar geleden heb ik de Mauerweg ook al eens gefietst maar nu heb ik meer info over hoe de grenslijn daadwerkelijk liep en heb ik een betere kaart voor als ik net als toen de grens kwijt ben. Bovendien ken ik het grootste deel van de grenslijn die buitenom Berlijn liep inmiddels uit het hoofd. Ditmaal wil ik de ring tegen de klok in fietsen met de oude grensovergang Dreilinden als startpunt. Waar ik tegen opzie is dat er een rugzak mee moet met, of regenkleding, of een shipload aan proviand plus m'n loodzware Nikon D70, want ik wil ook betere foto's maken dan destijds met een el-cheapo cameraatje! (…klik…) M'n eerste dag heb ik al min of meer gepland. Ik wil van Dreilinden zuidelijk onder Berlijn door fietsen naar een plek waar nog een oude grenstoren te vinden is die merkwaardig genoeg erg ver van de oude grens af staat. Altijd leuk om eens te kijken hoe dat komt. Dan ben ik opeens in de buurt van Betriebsbahnhof Schöneweide waar een verlaten rangeeremplacement inclusief Lokschuppen te vinden is. Daarna ben ik van plan door te fietsen naar het Funkhaus aan de Nalepastrasse in Oost-Berlijn omdat daar aan de oever van de Spree een soort UFO schijnt te staan; een destijds ultramodern woonhuis. Als het eind juli net zo blubberheet is als hedentendagedezedagen ga ik 's ochtends vroeg en 's avonds laat fietsen met een siësta er tussenin. Dat ben ik trouwens zowieso van plan, om eens een nachttocht te maken. Ik zie het wel. De lezer moest eens weten hoe ongelofelijk veel zin ik heb om weer in m'n eentje rond de stad te fietsen. Het geeft me rust, m'n hoofd loopt leeg en m'n batterij vol. Twee jaar geleden heb ik op één dag negen uur op de fiets gezeten en toen ik bij het hotel kwam had ik het gevoel dat er nog wel een paar uur bij kon…

Zal ik ook nog iets over de PVV schrijven of zal ik 't maar laten? Her en der lees ik al genoeg over types die op hun manier actievoeren tegen de PVV en zo hun politieke correctheid breed uitmeten. De druiven zijn blijkbaar erg zuur aan de linkerkant; zo had je vorige week die suflul van een skateshop in Amsterdam die PVV stemmers niet welkom op de winkelruit had gekliederd. Prima hoor, moet 'ie vooral doen, zichzelf een superieur politiek mens vinden en de wat minder superieuren de toegang tot je uitspannig ontzeggen. Dat deden ze zeventig jaar geleden ook, en niet alleen op winkelruiten. En meer recent, in het land waar nu het wereldkampioenschap wordt gespeeld, herinneren we ons het alleen voor blanken nog. Die skatedude bestrijd de PVV dus met dezelfde middelen als waar hij de PVV van beticht. Boter op 't hoofd! Ik heb echter nog steeds geen winkelruit gezien waar allochtonen niet welkom of erger op geschreven staat. Moet je trouwens eens proberen, dán staat heel Nederland op z'n achterste benen, Femke voorop! En waar blijft de linkse kerk nu met hun wereldverbeterende commentaar? Oorverdovende stilte! Tja, en wat te denken van dat meiske van het CBKG, die ook niet heeft opgelet tijdens de geschiedenisles en geen kunst van PVV stemmende kunstenaars wil afnemen? Waar doet dat me toch aan denken? Iets met Berufsverbot en Entartete Kunst? Alleen was toen zowel de kunstenaar als z'n werk de sigaar! Wat is het volgende wat ze gaat doen? Boeken van PVV stemmende schrijvers verbranden? Of draaf ik nu anno 2010 'n beetje door? Men vergeet ook voor 't gemak maar even dat er in het PVV programma wel meer onzin staat dan alleen een anti-islam houding. En misschien staat er ook wel iets wat geen onzin is. Maar PVV of niet, we leven hier nog steeds in een democratie en de PVV is nou eenmaal door anderhalf miljoen Nederlanders gekozen en dat zijn echt niet allemaal tokkies, dus vind ik dat ze de kans moeten krijgen hun grote bek waar te maken. Gaat helemaal mis hoor; ik geef een coalitie VVD-PVV-CDA 'n krap jaar, dan rollen ze in Den Haag vechtend over straat en kunnen we weer als makke schapen naar het stemlokaal!

Ik ben lang een zwevende kiezer geweest maar bij het grote verkiezingsgala van BNN, vorige week zondag in 3D, heb ik eens goed geluisterd naar de voordrachten van vijf lijsttrekkers. Eigenlijk vier want Lijst 0 was natuurlijk een kansloze grap. Eentje stond een goed verhaal af te steken en heeft me over de streep getrokken. Wilders was die avond niet aanwezig. Shit, doe ik 't toch…

Update 1: Over apartheid gesproken… ;-)

Update 2: Ik bedoel; over apartheid gesproken… ;-(

Update 3: En wat te denken van respect voor de medemens?

Nannes is dood. Zijn naam zal menig lezer niets zeggen maar Nannes was onze eigen Hilversumse dorpszwerver. Zo lang als ik me kan herinneren zag ik Nannes in het centrum en soms ver daarbuiten rondscharrelen. Nannes was klein van stuk maar ik herinner me hem als een boom van een vent met een eikenhouten huidskleur van het jarenlange leven in de open lucht. Zomer en winter; Nannes liep altijd in min of meer dezelfde half vergane kleding. In de winter kwam er alleen een jas bij. Nannes moet de man van staal geweest zijn. Nannes was een kaalkop maar ooit heb ik hem met een prachtige weelderige haardos langs de Hilversumse straten zien lopen waarna hij opeens net zo plotseling weer een millimeterkapsel had. Zijn verschijning werkte soms afstotelijk en menig kind was bang van hem. Ten onrechte want Nannes was een vriendelijke zwerver die geen vlieg kwaad deed en visce versa. De tijden waren anders, er was meer onderling respect. Ook voor zwevers. Nannes was een verkeersregelaar avant-la-lettre; hij stond altijd bij het parkeerplaatsje van het postkantoor het parkeren te regelen. Zijn kom maar hoorrrr, achteruit maarrrr, je hebt volop ruimte is legendarisch geworden. Daar verdiende hij een grijpstuiver want bijna iedereen gaf hem een gulden. Het parkeren was verder gratis. Toen nog wel. Na dat werk ging hij weer in prullenbakken graaien. Gaf je hem een zakje brood, dan nam hij dat niet aan tot je het in een prullenbak had gegooid. Ik heb hem nog nooit iets van mensen zien aannemen. Het schijnt dat er ergens op de achtergrond iemand was die z'n uitkering incasseerde en beheerde. En hij schijnt ergens een vaste slaapplek te hebben gehad. Het verhaal ging dat Nannes ingenieur was maar dat hij z'n hersens stuk had gestudeerd. Ik heb dat letterlijk zo te horen gekregen; hersens stuk gestudeerd. Weer een argument om geen huiswerk te hoeven maken! Naarmate ik ouder werd liep Nannes nog steeds in het centrum van de stad. Langzamer, krommer en met een dik rood been wat door z'n kapotte broek te zien was. Hoe hou je het vol man, dacht ik soms wel eens. Dat lopen werd schuivelen want ook zwervers worden oud en hij werd minder en minder op straat gezien. Nannes heeft z'n laatste jaren in een opvanghuis gesleten. Dat zal zeer tegen z'n zin zijn geweest. Nannes hoorde op straat, daar lag z'n zelfgekozen bestaan en ik ben ervan overtuigd dat hij daar gelukkig was! Vorige week maandag is hij op 81 jarige leeftijd overleden. Er gaan stemmen op om een klein standbeeld voor Nannes op te richten en dat bij het postkantoor te plaatsen. Daar ben ik het helemaal mee eens want Nannes hoorde net zo bij Hilversum als het Raadhuis van Dudok!